De coronacrisis heeft een ingrijpende impact gehad op de sportsector in Nederland, met voortdurend veranderende regels en beperkingen. Vanaf het begin van de pandemie zijn er diverse maatregelen ingevoerd, waaronder lockdowns, sluitingstijden, verplichte coronatoegangsbewijzen en afstandsregels. Deze maatregelen hadden directe gevolgen voor zowel amateur- als topsport, en beïnvloedden de sportdeelname van jong en oud.
De Initiële Lockdown en Gevolgen voor Sportaccommodaties
Op zondag 15 maart 2020 kondigde het kabinet aanvullende maatregelen aan om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Dit resulteerde in de sluiting van sport- en fitnessclubs, evenals horecagelegenheden en scholen. De door het kabinet opgelegde verplichte sluiting van alle sportaccommodaties en sportkantines als gevolg van de uitbraak van het coronavirus werd per 1 juli opgeheven. Het bleef echter belangrijk dat er zoveel mogelijk voor en na het sporten door en tot de deelnemers ouder dan 18 jaar anderhalve meter afstand werd gehouden en dat de hygiënevoorschriften van het RIVM werden nageleefd.
De gedeeltelijke lockdown, ingegaan op zaterdag 13 november, betekende dat toeschouwers niet meer waren toegestaan bij sportevenementen. Voor sporters van 18 jaar en ouder gold een coronatoegangsbewijs aan de deur van het zwembad of de sporthal. Amateursport (wedstrijden en trainingen) was tussen 17.00 en 05.00 uur niet meer toegestaan, terwijl topsporters wel mochten trainen en wedstrijden spelen na 17.00 uur.
Vanaf 28 november 2020 golden er nieuwe maatregelen, waarbij amateursport tussen 17.00 en 05.00 uur niet meer was toegestaan. Topsporters mochten wel trainen en wedstrijden spelen na 17.00 uur. Binnensportlocaties waren gesloten tussen 17.00 en 05.00 uur. Sporters van 18 jaar en ouder die gebruik maakten van een binnensportlocatie moesten een coronatoegangsbewijs laten zien, een mondkapje dragen en 1,5 meter afstand houden, behalve tijdens het sporten. Publiek was niet toegestaan. Ook buitensportlocaties waren gesloten tussen 17.00 en 05.00 uur, met een coronatoegangsbewijs verplicht bij gebruik van voorzieningen binnen.
De lockdown werd verlengd tot en met 2 maart, waarna de binnensportlocaties en zwembaden gesloten bleven. Buitensportcomplexen bleven open voor activiteiten die binnen de maatregelen vielen. Vanaf 2 maart mocht jeugd tot en met 26 jaar buiten in groepsverband sporten, terwijl volwassenen van 27 jaar en ouder buiten op sportaccommodaties met maximaal 4 mensen mochten sporten, mits zij 1,5 meter afstand hielden. Zwemles was weer mogelijk voor kinderen tot en met 12 jaar.
Met de versoepelingen die ingingen op 15 maart 2020, konden sport- en fitnessclubs weer open, zij het onder voorwaarden. Het dragen van een mondkapje was verplicht tijdens het lopen in de club, maar niet tijdens het sporten. Er gold een maximale verblijfsduur van 75 minuten om anderen ook de ruimte te geven. Alle toestellen waren beschikbaar, maar soms in gereduceerde aantallen om de 1,5 meter afstand te garanderen.
Geleidelijke Heropening en Versoepelingen
De versoepelingen die zijn aangekondigd door de overheid boden meer ruimte om te sporten. In de zwembaden konden meer activiteiten worden aangeboden, en in gymzalen, sporthallen en op sportvelden mochten alle leeftijdsgroepen tijdens het sporten de 1,5 meter loslaten. Vanaf 25 mei 2021 gingen alle locaties weer open, met een aangepast aanbod. Douches en tribunes bleven gesloten en na het sporten ging men direct naar huis. Voor kinderen was zwemles, schoolzwemmen, zwemvaardigheid en snorkelen weer mogelijk. Recreatief zwemmen, doelgroepzwemmen en groepslessen mochten binnen nog niet.
Vanaf 26 juni werd stap 4 van de versoepelingen gezet. Mondkapjes waren niet meer verplicht in accommodaties, er konden meer gebruikers en bezoekers worden ontvangen, en toeschouwers waren weer toegestaan bij sport. In sporthallen mocht vanaf 5 juni met maximaal 50 personen gesport worden, en in gymzalen gold een maximum van 20 personen. Voor buitensportaccommodaties gold geen maximum aantal aanwezigen meer, maar voor volwassenen gold een maximum van 50 personen in een groep.
Met de versoepelingen per 7 juni werd het zwemaanbod uitgebreid. In sporthallen kon vanaf 5 juni met maximaal 50 personen in een zaal gesport worden. Voor gymzalen bleef vanwege de geringe oppervlakte een maximum van 20 personen gelden. Voor buitensportaccommodaties gold geen maximum aantal aanwezigen meer op het complex, maar voor volwassenen gold dat sporten was toegestaan in een groep van maximaal 50.
Vanaf 15 januari 2022 gingen de binnensportlocaties weer open, zonder beperkingen in tijd, leeftijd of aantallen. Huurders met een getekende huurovereenkomst konden al eerder terecht. Vanaf vrijdag 18 februari hoefde men op locaties waar een coronatoegangsbewijs verplicht was (binnensport en zwembaden) geen mondkapje meer op en hoefde men geen 1,5 meter afstand te houden, zolang er minder dan 500 mensen op de locatie waren. Voor buitensportaccommodaties gold geen CTB-plicht zolang men buiten bleef, maar buiten hield men nog wel 1,5 meter afstand van elkaar. In de kleedkamers en kantine was een geldig coronatoegangsbewijs nodig, maar hoefde men geen mondkapje meer op en verviel de 1,5 meterregel.
Vanaf 25 februari vervielen meer maatregelen. Horeca ging open en sportwedstrijden waren weer toegestaan, met sportcompetities die werden hervat. Horeca mocht geopend zijn tussen 05.00 en 22.00 uur. Publiek bij wedstrijden en trainingen was toegestaan tussen 05.00 en 22.00 uur, met een vaste plek op 1,5 meter afstand van elkaar. Een mondkapje was verplicht bij verplaatsing binnen, behalve tijdens de sportbeoefening en in het 'natte' gedeelte van het bad. Zwembaden waren open volgens de volledige programmering.
Impact op Sportdeelname en Gezondheid
Diverse onderzoeken tonen aan dat de coronacrisis haar weerslag heeft op de sport- en beweegdeelname van Nederlanders, hun gezondheid en welzijn. In 2021 voldeed 47% van de Nederlanders van 4 jaar en ouder aan de beweegrichtlijnen. De coronamaatregelen leidden tot fluctuaties in sportdeelname. In het voorjaar van 2020 daalde het percentage mensen dat wekelijks sport flink naar 55%. In februari 2021 sportten 8,5 miljoen Nederlanders wekelijks, ten opzichte van 10,4 miljoen mensen in maart 2019. Dit waren de laagste aantallen in de afgelopen zes jaar.
De coronacrisis heeft de sociaaleconomische verschillen in beweeggedrag aanzienlijk vergroot. Laagopgeleiden bewegen minder vaak dan hoogopgeleiden, en dit verschil is door de coronacrisis groter geworden. Mensen met een lage sociaaleconomische status (SES) hadden een significant hogere kans om minder te bewegen dan de hoge SES-groepen.
De grootste daling in sportdeelname vond plaats bij het percentage mensen dat bij een vereniging, als abonnee van een fitnesscentrum of in groepsverband sport. Echter, er was een stijging te zien in het percentage mensen dat wandelt, fietst of hardloopt. De afstand die mensen lopend of op de fiets afleggen is fors gestegen.
Kinderen lieten tijdens de eerste lockdown een flinke daling zien in wekelijkse sportdeelname. Waar in 2019 nog 80% van de Nederlanders tussen de 5 en 12 jaar wekelijks sportte, was dit in april 2020 nog maar 35%. In november 2021 steeg dat naar 73%. Ook de jeugd tussen 13 en 18 jaar liet een flinke daling zien.
De onderzoeken laten zien dat sporten en bewegen tijdens de coronamaatregelen zijn afgenomen, met verschillen per leeftijdsgroep. Het blijft belangrijk om sport en bewegen te stimuleren en toegankelijk te maken voor iedereen.
Een jaar later: Hoe de COVID-19-pandemie de sportwereld veranderde
Sportlocaties en Hun Specifieke Regels
Sportlocaties zijn plekken die redelijkerwijs bedoeld zijn om te sporten, zoals sportparken met voetbalvelden, atletiekbanen, klimhallen of golfbanen. Voor locaties die als hoofdfunctie sport aanbieden, gelden geen sluitingstijden. Is sport niet de belangrijkste functie van de locatie, dan gelden wel sluitingstijden. Als de belangrijkste functie een niet-essentiële activiteit is, kunnen sporters daar tot 18.00 uur terecht. Is horeca de belangrijkste functie, dan kunnen sporters daar tot 20.00 uur terecht.
Op binnensportlocaties was een coronatoegangsbewijs verplicht voor iedereen van 18 jaar en ouder. Op buitensportlocaties was een coronatoegangsbewijs verplicht bij gebruik van voorzieningen binnen, zoals kleedkamers of de sportkantine. Bij binnen- en buitensporten was geen publiek aanwezig, dit gold voor amateursport.
Soms golden beperkte openingstijden bij sportbeoefening op binnensportlocaties vanaf 18 jaar, zoals sportscholen, sportzalen en zwembaden. Ook voor personen die beroeps- of bedrijfsmatig of als vrijwilliger werkzaamheden verrichtten voor de sport in een binnensportlocatie, gold dat zij zodra zij geen taak meer vervulden, de sportlocatie moesten verlaten. Voor professionele sporters golden specifieke regels.
Wedstrijden binnen en buiten werden gespeeld zonder publiek, ook bij trainingen en andere activiteiten. Ouders van uitspelende teams hadden een begeleidende functie en mochten langs de kant van het veld staan of (met een coronatoegangsbewijs) in de kantine wachten.
Het coronatoegangsbewijs (CTB) was verplicht in binnenruimtes van sportlocaties. Op sportlocaties buiten was het CTB niet verplicht. Het CTB was verplicht bij wedstrijden die gehouden werden in een binnensportlocatie, voor iedereen vanaf 18 jaar. Voor mensen die in functie aanwezig moesten zijn en voor vrijwilligers gold dat zij geen CTB hoefden te tonen. Onder sportlocatie werd een accommodatie verstaan waar sport werd uitgeoefend.
Je krijgt een coronatoegangsbewijs als je volledig bent gevaccineerd, een herstelbewijs hebt of met een negatieve testuitslag van maximaal 24 uur oud. Met de Coronacheck-app kon iedereen het coronatoegangsbewijs ophalen. Gemeenten konden individuele afspraken met bedrijven en verenigingen maken, waardoor er verschillen tussen gemeenten konden ontstaan.
tags: #sportschool #sluitingstijd #corona