Spieropbouw bij paarden: De Essentiële Rol van Voeding en Training

Je paard is een atleet: sterke en gezonde spieren zijn essentieel voor de gezondheid en het leveren van prestaties. Een van de meest voorkomende misvattingen over spierontwikkeling is dat hier enkel training voor nodig is. Je paard kan pas spieren ontwikkelen als de voedingsbouwstoffen van spieren (essentiële aminozuren) beschikbaar zijn via voeding. Sterker nog: als een paard hard genoeg wordt getraind en er zijn geen significante voedingsstoffen aanwezig om de spieren die worden getraind op te bouwen en te ontwikkelen, dan kan de spiermassa afnemen. Ook micronutriënten zijn nodig om het proces van spierontwikkeling in gang te zetten. Voeding speelt de meest kritische rol maar wordt vaak over het hoofd gezien als basis om spieren op te bouwen en te behouden.

Basiskennis over spieren

Om goed te kunnen trainen en paarden bewust te ondersteunen met voeding, is kennis nodig over de opbouw en werking van spieren. Om vervolgens te begrijpen hoe je de spieren soepeler en krachtiger kunt maken. Het paardenlichaam telt meer dan 700 spieren. Een spier is opgebouwd uit spiervezels. Elke spiervezel is opgebouwd uit draadvormige eiwitvezels. Deze zijn gerangschikt in lange ketens (myofibrillen). De beweging van deze eiwitdraden zorgt dat de spieren samentrekken of ontspannen.

Een spier heeft de mogelijkheid om zich na verloop van tijd aan te passen aan de gevraagde inspanning. Door je paard regelmatig te trainen en de grens telkens een klein beetje op te schuiven, maak je zijn spieren krachtiger en wint het aan spiermassa. Je krijgt dus niet meer spieren, maar je krijgt wel meer spiermassa. Ook belangrijk om te beseffen dat je paard geen spieren kan gaan opbouwen als hij hiervoor niet genoeg reserve heeft. Om spieren op te kunnen bouwen moet je paard een Body Condition Score (BCS) van minimaal 5 hebben (op de schaal van Henneke).

Wat zijn de bouwstenen voor spieren?

Om spieren op te bouwen is het belangrijk dat de voeding van je paard beschikt over de juiste bouwstenen en voldoende energie. Spieren bestaan uit spiervezels, die weer bestaan uit eiwitten. Eiwitten zijn opgebouwd uit aminozuren. Een paard heeft dus eiwitten nodig om spieren op te bouwen.

Eiwitten moeten makkelijk verteerbaar zijn en de aminozuren van het eiwit moeten bruikbaar zijn voor het paard. De essentiële aminozuren zijn: Lysine, Methionine, Fenylalanine, Threonine, Tryptofaan, Histidine en de zogenaamde 3 BCAA’s (Branched Chain Amino Acids) zijnde Leucine, Isoleucine en Valine. Deze BCAA’s spelen een belangrijke rol bij het bevorderen van het herstel van spiervezels. Voor optimale opname is het belangrijk dat het paard aminozuren krijgt met een aminozuurprofiel dat zeer gelijkaardig is aan dat van het paard. Zelfs wanneer er maar slechts één aminozuur ontbreekt, wordt het proces van spieropbouw afgeremd. Essentiele aminozuren moet een paard via voeding of supplementen binnen krijgen aangezien het lichaam deze niet zelf kan aanmaken.

Eiwitten zijn belangrijk, maar energie is ook een essentieel onderdeel om spieren sterker te maken. Alleen voeding met voldoende eiwitten en voldoende energie gaat ervoor zorgen dat een paard sterke spieren ontwikkelt. Zijn alle basisvoorwaarden van het rantsoen in orde, dan kun je het paard gaan uitdagen door te trainen.

Waar halen spieren energie vandaan?

Maar er is meer nodig voor de opbouw van spieren dan alleen het voeden van voldoende hoogwaardig eiwit. In feite is de eerste beperkende factor in het dieet van een paard altijd energie, omdat het nodig is voor elk metabolisch proces in het lichaam. Vooral het opbouwen en onderhouden van spieren vraagt veel energie. Als het lichaam voelt dat er niet voldoende brandstof is, zal het de activering van spieropbouwprocessen stilleggen. Bovendien kan een langdurig energietekort in de voeding leiden tot spierafbraak. Het maakt dus niet uit hoeveel eiwit je voedt, als de energie beperkt is, kan het paard geen spieren opbouwen. Zorg er altijd voor dat het dieet voldoet aan de dagelijkse energiebehoefte van het paard. Calorierijke ingrediënten in paardenvoeding zijn voornamelijk granen (zetmeel en suikers) en oliën (vet) goed verteerbare vezelbronnen. Tot slot spelen diverse vitaminen en mineralen een rol bij de opbouw van spieren in het lichaam. Alleen uitgebalanceerde voeding die voldoende energie, eiwitten en essentiële spoorelementen levert, zorgt voor alle belangrijke voedingselementen om sterke en gezonde spieren op te bouwen.

Het opbouwen en onderhouden van spieren vraagt veel energie.

Voeding en training

Optimaliseren van voeding in relatie tot spierontwikkeling betekent dus zorgen voor een gebalanceerde voeding, rijk aan essentiële aminozuren én koolhydraten. Daarna volgt training, want zonder stimulans is er geen groei. Spieren moeten tijdens training altijd een beetje overbelast worden om te kunnen groeien. Progressieve overbelasting heeft misschien een negatieve lading, maar niets is minder waar in het kader van spieropbouw. Het is een concept waarmee je veilig en verantwoord vooruitgang boekt bij spierontwikkeling. Tijdens het trainen ontstaan er kleine scheurtjes in de spieren. Door een beetje schade aan te richten stimuleer je de spier om sterker terug te komen. Dat is een natuurlijk proces. De spier is tijdens een volgende training als het ware beter bestand tegen de gevraagde oefeningen. Het paard kan de trainingssessie beter aan en zal sneller herstellen. Dit herstelproces vindt plaats 24 tot 48 uur na een intensieve training. Daarna neemt de spier in omvang en kracht toe. Ook wel hypertrofie genoemd. Bepalend is wel dat hypertrofie tijdens de rustpauzes plaatsvindt. Rust is de sleutel tot succes en wordt vaak onderschat. Rust betekend niet meteen een dag vrij, het kan ook een rit in het bos zijn of een relaxte training waarbij je genoeg pauzes inlast.

Het belang van een goede warming-up en cooling-down

Essentiële onderdelen van een training: een goede opwarming en cooling-down. Tijdens de opwarming worden de spieren wakker en verhoogt de bloedcirculatie. Enkele minuten ontspannen draven als cooling-down voert afvalstoffen af en bevordert de verwerking van het lactaat. Onderschat het belang van beide trainingsonderdelen niet: alleen zo blijft je paard fit, werk je preventief tegen spierstijfheid en voorkom je onnodige spierschade.

Voedingsadvies van onze nutritionisten

Spieren trainen doe je het hele jaar, maar voeding met extra veel eiwitten geef je maar tijdelijk omdat het een belasting is voor de lever. We hebben alle producten verzameld die je helpen om gezonde en sterke spieren op te bouwen én te behouden.

• Cavalor WholeGain is een vetrijke geconcentreerde mengeling dat bijdraagt aan een fit paard met een stralende vacht en op een veilige manier gewichtsaanzet stimuleert. Gebruik Cavalor Wholegain om de lichaamsconditie van je paard te optimaliseren.
• Cavalor VitAmino is een bron van kwalitatieve eiwitten die door hun hoge verteerbaarheid en specifiek aminozuurprofiel optimaal bijdragen aan de ontwikkeling van meer spiermassa. Gebruik Cavalor Vitamino om je paard te ondersteunen in spieraanzet.
• Cavalor Muscle Force biedt een natuurlijke aanvulling voor paarden die een snellere ontwikkeling van spierkracht nodig hebben. Gebruik Cavalor Muscle Force ter ondersteuning van de ontwikkeling van krachtige spieren.

Heb je een intensieve en warme training gehad? Dan hebben we nog een goede tip om warme spieren af te koelen. Cavalor Muscle Cooler is een koelende gel die het herstel van gewrichten, pezen en spieren bevordert.

Wil jij ook meer inzicht in passende voeding voor jouw paard? Op MyCavalor.com kun je eenvoudig het voer van je paard afstemmen op zijn behoeften. Stel je liever persoonlijk je vraag aan ons? Dat kan! Blijft jouw paard stram en schraal in bespiering? Ben je hard aan het trainen maar worden de rugspieren onder het zadel maar niet voller? Dan heeft dit vaak met het rantsoen te maken. Hoeveel eiwit bevat je ruwvoer? En met wat voor krachtvoer vul je het rantsoen aan? Na controle van het ruw- en krachtvoer rantsoen kan blijken dat het paard onvoldoende bespiering heeft doordat hij/zij niet de nodige eiwitten tot zijn beschikking heeft om spiermassa op te bouwen. Eiwitten zijn de bouwstenen van het lichaam en zijn onmisbaar voor het bindweefsel, het immuunsysteem en bij de aanmaak van hormonen en neurotransmitters. Om het lichaam te herstellen en te vernieuwen zijn eiwitten nodig. Niet alleen de spiercellen worden hersteld maar ook de huid, darmcellen, rode bloedcellen en hormonen. Al deze dagelijkse processen kunnen goed worden gerealiseerd, mits er voldoende eiwitten in het rantsoen aanwezig zijn.

Eiwitten zijn opgebouwd uit aminozuren. Aminozuren worden tot eiwitten opgebouwd volgens een rangschikking. Deze rangschikking van aminozuren, het aminozuurpatroon, vormt de structuur van eiwitten. Enzymen en zuren breken het patroon van aminozuren af in de darm. De enkelvoudige aminozuren worden opgenomen in de bloedbaan via de dunne darm. Aminozuren kunnen verdeeld worden in twee soorten: niet essentiële of enkele aminozuren en essentiële aminozuren. Niet essentiële aminozuren worden door het lichaam zelf aangemaakt. Aminozuren zijn opgebouwd uit stoffen zoals koolstof, zuurstof, waterstof, stikstof en zwavel. De essentiële aminozuren worden uit de voeding gehaald. Veel voedingssoorten zoals gras, luzerne en soja bestaan voor een deel uit eiwit. Ieder eiwit kent zijn eigen soort aminozurenpatroon. Door een uitgebalanceerd voedingspatroon krijgt het paard voldoende eiwitten en verschillende aminozuren binnen. Deze eiwitten en aminozuren kunnen ondersteunen bij het opbouwen van bespiering van je paard. Alle weefsels in het paardenlichaam heeft een eigen uniek aminozurenpatroon nodig. Zo hebben de haren en de hoef van het paard behoefte aan een ander aminozurenpatroon dan de spiervezels. Alle essentiële aminozuren moet het paard via de voeding binnen krijgen, omdat het paardenlichaam ze niet zelf kan aanmaken. Er zijn negen soorten. Eiwit wordt in het hele maag-darmkanaal afgebroken tot aminozuren en stikstof. Aminozuren worden echter alleen in de dunne darm opgenomen. De aminozuren die na de dikke darm vrijkomen, kan het paard niet benutten, maar bacteriën benutten ze wel.

Bij paarden die actief getraind worden is de aanmaak van spierweefsel essentieel. Tijdens het trainen van je paard worden de spieren belast. Tijdens deze belasting ontstaan kleine scheurtjes in de spiervezels. Bij een onbalans tussen voeding en training kunnen er te veel scheurtjes ontstaan. Bij een tekort aan eiwit in het rantsoen kan het lichaam dan niet voldoende herstellen. Ook wordt er vaak teveel of intensief getraind. Een paard wat iedere dag intensief getraind wordt (een rustige buitenrit of ontspannen longeerwerk niet meegerekend) krijgt niet voldoende tijd om te herstellen. Deze paarden blijven op de bovenlijn en billen soms schraal. Hierbij kunnen eiwitten ondersteunen bij het opbouwen van bespiering van je paard. Dit betekent niet dat we ieder paard maar veel eiwit moeten gaan voeren, dit geeft zeker niet altijd extra waarde, want een groot deel blijft onbruikbaar voor het paard. Ook een goede trainingsopbouw en voldoende rust hebben invloed op de spierontwikkeling van het paard. Voor een gezond paard is een overschot aan eiwit in het rantsoen geen probleem.

Welke paarden hebben eerder een eiwittekort?

Paarden die moeten presteren hebben meer eiwit nodig om spierherstel te ondersteunen. Een paard dat B dressuur geclassificeerd is, kan meer moeite hebben met zijgangen en gedragenheid dan een doorgewinterd Z paard met moeilijkere oefeningen zoals wissels en verzamelde galop. Een paard dat beter getraind is, heeft sterkere spieren en een betere conditie en heeft daardoor een minder lange herstelperiode nodig en zal minder bouwstenen nodig hebben. We kunnen dus stellen dat de behoefte aan eiwit niet afhankelijk is van het niveau maar van de conditie van de spieren. Ook bij paarden die recreatief worden bereden en veel lange afstanden rijden of op zwaarder terrein worden gereden zal de training langzaam moeten worden opgebouwd.

De waarde van het eiwit in de voeding is afhankelijk van de verteerbaarheid en het aminozurenpatroon. Hoe meer essentiële aminozuren het eiwit bevat, hoe hoger de biologische waarde. Luzerne bevat ongeveer 18-20% ruw eiwit, waarvan 50-60% wordt verteerd. Andere voedermiddelen rijk aan eiwit met een hoge biologische waarde zijn o.a. soja en lijnzaad.

Bij verschillende voedingsfabrikanten en onafhankelijke instituten zijn de afgelopen jaren duizenden ruwvoer analyses uitgevoerd. Hieruit blijkt dat veel ruwvoeders die specifiek voor paarden worden gebruikt, in voederwaarde zijn gedaald. De voederwaarde en het eiwitpercentage van ruwvoer is afhankelijk van de bemesting van het gras, de bodemsoort waar het gras geteeld wordt en de periode waarin het gras wordt geoogst. Voor (paarden) hooi of voordroog kuilgras wordt veel land geoogst dat in het bezit is van particulieren en natuurorganisaties. Dit land wordt in veel gevallen minder goed bemest en bevat minder eiwit dan agrarisch beheerd gras. Voor sobere rassen en paarden die niet sportief worden ingezet is dat geen probleem. Voor paarden die actief worden gereden of bijvoorbeeld in de groei zijn, betekent dit regelmatig dat er een eiwittekort ontstaat. Langstengelig natuurhooi is uiterst rijk aan vezel. Dit is een zeer gunstig gegeven. Helaas bevat natuurhooi ook vaak meer suiker dan gemiddeld. Alleen met een ruwvoer analyse weet je precies wat je geeft aan je paard. Een ruwvoer rantsoen kan aangevuld worden met bijvoorbeeld luzerne. Dit ruwvoer product is rijk aan natuurlijk gevormde vitaminen, mineralen en eiwitten. Naast opwaarderen van het ruwvoer rantsoen is het raadzaam om krachtvoer bij te voeren. Veel basis- en sportbrokken hebben een uitgebalanceerde energieverhouding maar hebben een relatief laag (verteerbaar) eiwitgehalte en bevatten een behoorlijk aandeel belastende stoffen die bestaan uit restproducten uit de voedselindustrie. Hartog heeft in haar assortiment een kruidenbrok met pure granen, luzerne, soja en lijnzaad. De grondstoffen luzerne en soja en lijnzaad bevatten een hoge biologische waarde en hebben een gevarieerd aminozurenpatroon. Ondersteun uw paard met een rantsoen met voldoende goed verteerbare eiwitten en een uitgebalanceerde energie-inhoud. Dit kan helpen bij de opbouw van bespiering van je paard. Varieer in oefeningen, train minimaal 3 tot 4 maal per week intensief.

Ruwvoer met meer dan 16% eiwit, komt weinig voor. Paarden die dit aangeboden krijgen, hebben zelden een tekort aan eiwit en essentiële aminozuren. Krijgen deze paarden toch voer met een hoog aandeel eiwit en energie, dan kan dit een negatief effect hebben op de darmflora, ontlasting en kan het stramme spieren geven. De nieren worden bij een te grote eiwit gift meer belast waardoor het paard meer gaat drinken en plassen. Heeft een paard ondanks voldoende eiwitopname onvoldoende bespiering, dan kan er een andere oorzaak ten grondslag liggen aan dit probleem.

De spieren van paarden worden intensief gebruikt wanneer je recreatief of intensief paardrijdt, maar ook als je aan grondwerk of vrijheidsdressuur doet. De opbouw van spieren is nodig om krachtiger te worden en het herstel van de spieren is nodig om fit te blijven na een training! Bij het opbouwen van spieren heb je andere voedingstoffen nodig dan bij het herstellen van de spieren. Bij spieropbouw en het sterker worden hebben de spieren voldoende eiwitten nodig als bouwstoffen. Wanneer de spieren hard gewerkt hebben tijdens een training, en dus veel aangespannen zijn geweest, is het van belang om deze te helpen herstellen. Je kunt je voorstellen dat je spieren na een intensieve training enkele dagen de tijd nodig hebben om weer fit aan te voelen. Omdat het lichaam hierbij voornamelijk mineralen zoals calcium, kalium, magnesium en antioxidanten zoals vitamine C, vitamine E en selenium gebruikt, is het fijn om dit aan te vullen voor, tijdens en na de piekperiode om de spieren o.a. Spieren zijn via pezen verbonden met de botten in het lichaam. Ze stellen het paard simpelweg in staat om te bewegen. Spieren bestaan uit cellen die kunnen samentrekken en ontspannen, waardoor beweging mogelijk wordt.

Essentiële voedingsstoffen

Koolhydraten en vetten zijn de belangrijkste brandstoffen en een directe bron van energie. Vitaminen en mineralen spelen geen directe rol als brandstoffen, maar ze helpen wel bij het vrijmaken van energie uit de voeding. Calcium draagt bijvoorbeeld bij aan de aanmaak en ontwikkeling van nieuw spierweefsel. Vitamine E en selenium spelen naast een herstellende rol van de spieren ook een rol bij de opbouw van spieren. Ze helpen samen bij het beschermen van spieren tegen vrije radicalen.

SpierKracht is een supplement voor paarden die speciaal ontwikkeld is ter ondersteuning van de spieropbouw en het uithoudingsvermogen. De mix van eiwitten (uit o.a. weipoeder) gecombineerd met calcium en antioxidanten (zoals vitamine E, selenium en een bijzondere meloensoort) ondersteunen de spieren bij de spierontwikkeling. Een uitgebalanceerde ‘cocktail’ voor een natuurlijke groei van spierweefsel! SpierKracht bevat daarnaast probiotica voor een optimale benutting van de voedingstoffen.

De eerder genoemde voedingstoffen zoals eiwit, vitaminen en mineralen voor de spieropbouw, spelen ook een rol bij het herstellen van de spieren tijdens en na inspanning. Zo draagt het mineraal ijzer bij aan een normaal zuurstoftransport in het lichaam en zijn B-vitaminen en vitamine C betrokken bij de energieproductie. Zink is een mineraal dat de gezonde spiercellen en -weefsels helpt beschermen bij oxidatieve schade door intensieve inspanning. Een zware training kan leiden tot een sterke afname van de energievoorraad (glycogeen) in de spieren, wat spiervermoeidheid tot gevolg heeft.

MuscleProtect is een vloeibaar supplement dat de spieren beschermt bij inspanning. De complete formule met o.a. ijzer, zink, B-vitaminen, vitamine C en glycerol ondersteunen samen een sneller herstel na (zware) inspanning. MuscleProtect beschermt lichaamscellen, draagt bij aan het zuurstoftransport in het lichaam en een goede energiestofwisseling in de spieren. Het bevat daarnaast een basishoeveelheid elektrolyten (lichaamszouten) voor een goede vochtbalans tijdens de training. Wordt jouw paard intensief getraind? Of heb je een jong paard die nog beleerd moet worden? Dan is de combinatie van SpierKracht en MuscleProtect een fijne ondersteuning!

tags: #spiermassa #opbouwen #paard