Een spierverrekking, ook wel spierruptuur genoemd, kan pijnlijk en vervelend zijn, maar met de juiste aanpak en begeleiding kun je snel weer herstellen. Dit artikel legt uit wat een spierscheuring is, hoe je deze herkent, wat de oorzaken kunnen zijn, en hoe je het herstelproces kunt bevorderen.
De hamstrings zijn de spieren aan de achterkant van het bovenbeen. Een blessure aan deze spieren ontstaat meestal tijdens het sporten, als je een sprintje trekt, een explosieve start maakt of plotseling afremt. Je kunt ook een hamstringblessure krijgen in het dagelijks leven, bijvoorbeeld door een onverwachte beweging. Een verrekte bovenbeenspier is een vervelende klacht waar vaak voetballers last van hebben. De verrekking vindt plaats als de spiervezels worden uitgerekt. Je voelt veel pijn. De spierblessure ontstaat vaak door eerdere blessures, onvoldoende lenigheid of overbelasting. Bij een opengerekte bovenbeenspier rekken de spiervezels uit door overbelasting of plotselinge beweging. Meestal is het bekend hoe de verrekte bovenbeenspier is ontstaan. De spier die is opengerekt noem je ook wel de quadriceps. Zo is er een val, klap of trap geweest tegen de spier, waardoor de spiervezels vernield zijn geraakt. Hier treedt vrijwel altijd een bloeding op, dit heet een bloeduitstorting. Het is behoorlijk pijnlijk en er treedt een blauwe kleur op. Als de bloeduitstorting plaatsvond tussen verschillende spieren in, is het mogelijk dat het bloed uitzakt naar een andere plaats dan waar de klap plaatsvond. Meestal zijn de oorzaken gelijk duidelijk, maar in sommige vallen kan dit onduidelijk zijn. Ga bij jezelf goed na wat de oorzaak zou kunnen zijn geweest, zodat het de volgende keer voorkomen kan worden. Als de bloeduitstorting plaatsvond tussen verschillende spieren, bijvoorbeeld tussen de quadriceps en de hamstring in (achterkant van been) kan het bloed verzakken. Hierdoor kan het zo zijn dat je op een andere plek pijn hebt dan waar de klap plaatsvond.
De quadricepsspier is een vierkoppige spier aan de voorzijde van het bovenbeen. De quadricepsspier is een vierkoppige spier aan de voorzijde van het bovenbeen. Deze spiergroep bestaat uit vier spieren. Deze vier spieren bevinden zich aan de voorzijde van het bovenbeen. Samen zorgt deze spiergroep met name voor de strekking van de knie en de buiging van de heup. Bij een acuut quadriceps letsel scheuren enkele of meerdere vezels van de quadriceps, waarna de (sport)activiteit over het algemeen niet voortgezet kan worden. Vaak gebeurt dit tijdens een versnelling of explosieve krachtsinspanning, denk bijvoorbeeld aan een sprint in een voetbalwedstrijd. Een quadricepsblessure kan ontstaan door een verminderde belastbaarheid van het spierweefsel. Een toename van trainingsintensiteit en trainingsduur zonder adequate opbouw of het overslaan van een warming-up, kan bijdragen aan het ontwikkelen van deze blessure. Sprinten, het aanzetten voor een sprint of een verkeerde beweging zijn vaak momenten waarop een quadricepsblessure kunnen ontstaan.
De hamstrings zijn de belangrijkste buigspieren van de knie. De hamstrings lopen langs 2 gewrichten, namelijk het heupgewricht en het kniegewricht. Bij het sporten zijn de hamstrings vooral belangrijk bij het strekken van de heup door het naar achteren trekken van het bovenbeen. De hamstrings zijn tijdens het sporten ook belangrijk bij het afremmen van het onderbeen als het bovenbeen naar voren zwaait. Bij veel sporten zijn er ook plotselinge rekmomenten die de hamstrings zwaar kunnen belasten. Klachten aan de hamstrings ontstaan vaak door een plotselinge overbelasting of een overmatige rekprikkel van de spier of de aanhechting. Er kan dan een scheurtje ontstaan in de spier of bij de aanhechting. Deze acute klachten komen het meest voor in de biceps of de semi-tendinosus. Klachten aan de hamstrings kunnen ook ontstaan door langdurige overbelasting van de spieren. Dit komt het meeste voor bij de semi-membranosus. De acute en plotselinge letsels van de hamstrings komen het meeste voor bij sporten waar een hoge loopsnelheid belangrijk is. Deze plotselinge letsels komen ook vaak voor bij explosieve bewegingen tijdens het sporten.
Een zweepslag is een acuut moment waarbij het in de hamstring ‘schiet’. Dit gebeurd meestal bij sportactiviteiten waarbij veel explosiviteit (zoals sprinten en abrupt wenden/keren) aan te pas komt. Bij een zweepslag voelt het alsof iemand met een zweep tegen de hamstring aan slaat, vandaar de naam. Het kan een verrekking, scheur of volledige ruptuur van de spier zijn. Deze verrekking, scheur of volledige ruptuur bevindt zich meestal bij de spier-pees overgang waar het stugge peesweefsel overgaat in het zachtere spierweefsel.
De symptomen die komen kijken bij een zweepslag verschilt. Dit ligt aan de ernst van de schade aan de hamstring. Bij een verrekking zijn mildere klachten aanwezig dan bij een volledige ruptuur van de een spier. Tijdens het ‘erin schieten’ is meteen een pijnscheut te voelen, daarna ontstaat een zeurende pijn die bij verkeerde bewegingen weer in een stekende pijn kan veranderen. Het op rek brengen en kracht leveren van de hamstrings is vaak provocerend. De symptomen van een zweepslag van de hamstring op een rijtje:
- Acute pijn aan de achterzijde van het bovenbeen
- Kracht leveren met behulp van de hamstring is pijnlijk (buigen van de knie)
- Het op rek brengen van de hamstring is pijnlijk
- Er is een voelbaar kuiltje aanwezig in de spierbuik
- Krachtverlies
- Druk op de plek van verrekken/scheuren is pijnlijk
- Blauwe plek rond het pijnlijke gebied (bij een scheuring)
Bij een hamstringblessure voel je een felle pijn in je bovenbeen die lijkt op een messteek of zweepslag. Dit gaat gepaard met een gevoel van kramp. Je kunt je been moeilijk buigen en lopen doet veel pijn. Ook het rekken of aanspannen van de spier is pijnlijk. De plek kan stijf worden. Soms ontstaat na een paar dagen een bloeduitstorting aan de achterkant van het bovenbeen.
De ernst van een hamstringblessure delen we als volgt in:
- Graad 0: In het dagelijks leven merk je weinig tot niets van de blessure. Je ziet geen zwelling. De plek waar je geblesseerd bent, is hooguit een beetje gevoelig. Bij sporten ‘trekt’ het wel een beetje in de hamstring. In dit geval is er geen schade aan de spiervezels.
- Graad 1: Als je je been buigt, voelt dit niet echt prettig, maar wandelen doet nauwelijks pijn. Je ziet geen zwelling. De plek waar je geblesseerd bent, is wel een beetje gevoelig. In dit geval is er een beetje schade aan de spiervezels.
- Graad 2: Drukken op de hamstring is pijnlijk en je ziet misschien een zwelling en/of een verkleuring. Wandelen of fietsen doet pijn: je kunt je knie moeilijk buigen. In dit geval is er behoorlijke schade aan de spiervezels.
- Graad 3: Lopen is erg pijnlijk en lukt misschien zelfs alleen met krukken. Je voelt de pijn niet alleen in je bovenbeen, maar ook in de spieren ernaast. Aan de achterkant van je bovenbeen kan een zwelling te zien zijn, die soms blauw is. In dit geval is de spier volledig gescheurd; je kunt je spier niet meer aanspannen.
De ernst van de blessure kunnen ingedeeld worden in graad 0 t/m graad 3. Bij graad 0 merk je in het dagelijks leven weinig tot niets van de blessure, de quadriceps is hooguit een beetje gevoelig. Tijdens sporten kun je wel een ‘’trekkend’’ gevoel ervaren. In dit geval is er geen schade aan de spiervezels. Bij graad 1 wordt er vaak een stijf gevoel ervaren in het bovenbeen tijdens de warming-up en na het sporten. Tijdens gematigde activiteit en na een goede warming-up wordt er meestal geen hinder ondervonden. Wandelen doet nauwelijks pijn. In dit geval is er een lichte schade aan de spiervezel. Bij graad 2 wordt het drukken op de quadriceps als pijnlijk ervaren. Je kunt eventueel een zwelling en/of verkleuring zien. Wandelen of fietsen doet pijn, je kunt je knie moeilijk buigen. In dit geval is er schade aan meerdere spiervezels. Bij graad 3 is lopen erg pijnlijk. Je voelt de pijn niet alleen in je bovenbeen, maar ook in de spieren ernaast. Aan de voorkant van je bovenbeen kan een zwelling te zien zijn, die soms blauw is. Wanneer je de spier niet meer kunt aanspannen is de spier volledig gescheurd.
Een bilspier scheur is een blessure die weinig voorkomt. Bij een kleine inscheuring voelen mensen pijn, maar zijn instaat om hun activiteit af te maken. Tevens zullen de meeste klachten ontstaan tijdens de cooling down. In ernstige gevallen is de pijn hevige en moet de persoon stoppen met zijn activiteit. De bilspieren bestaan uit 3 verschillende spieren: Gluteus maximus, Gluteus medius en Gluteus minimus. Deze spieren zijn gesitueerd aan de achterkant van het bekken en vormen samen de bil. De spieren beginnen op de pelvis en hechten aan op de bovenkant van het heupbot (femur). De spieren zorgen voor het strekken van de heup, stabiliseren van de pelvis en dragen bij aan uitwaartse bewegingen van de heup. Deze spieren zijn voornamelijk actief tijdens rennen, springen, squaten en uitvalspassen(lunge). Tijdens het aanspannen, komen de spieren op spanning te staan. Wanneer deze spanning overmatig is, door te veel herhalingen of door een te zware kracht, kan een bilspier scheur ontstaan. Een scheur in de spier kan variëren van een kleine partiele scheur waarbij er minimale pijn en minimaal verlies van functie optreedt, tot een complete ruptuur.
- Graad 1: Een klein aantal spiervezels is gescheurd.
- Graad 2: Een significant aantal spiervezels is gescheurd.
- Graad 3: Alle spiervezels zijn gescheurd.
De oorzaken van een zweepslag van de hamstring kunnen divers zijn. Bij het sprinten ontstaat vaak een hamstring zweepslag. Bij het aanzetten of afremmen komt er veel kracht op de hamstring te staan die de spier moet opvangen. Vaak ontstaat een verrekking/scheuring door overmatig gebruik van de spier waardoor deze het op een gegeven moment niet meer aan kan. Overbelasting van de hamstring is dus een factor die kan resulteren in een zweepslag. Factoren die negatieve invloed hebben op het krijgen van een zweepslag:
- Vermoeidheid van de hamstring (overmatig gebruik)
- Oudere leeftijd
- Korte hamstring lengte
- Slechte warming-up
Bij een quadriceps tendinitis is de pees van de quadricepsspier aangedaan. Dit geeft pijnklachten aan de voorkant van de knie, net boven de knieschijf. Quadriceps tendinitis wordt vooral gezien bij sporters. Tendinitis betekent peesontsteking. De pees hoeft echter niet ontstoken te zijn om klachten te geven. Daarom gebruiken medici tegenwoordig liever de term 'quadriceps tendinopathie'. De spier die de knie strekt is de quadriceps. Deze spier bestaat uit vier spierbundels die aan de voorkant van het bovenbeen liggen. Bij een tendinopathie is de kwaliteit van het peesweefsel verslechterd. Deze verslechtering van het peesweefsel ontstaat vaak doordat de pees niet goed herstelt na (over)belasting. Zonder goed herstel ontstaan er kleine beschadigingen. Dit kan op elke leeftijd gebeuren. Maar het komt vaker voor bij de wat oudere sporter. De quadriceps is een kniestrekker. Tijdens het aanspannen van de quadriceps wordt hard getrokken aan de pees die aan de knieschijf vast zit. Door vaak herhaalde bewegingen of te grote krachtsinspanning van deze spier kan de pees overbelast raken. Overbelasting door sportieve activiteiten is de meest voorkomende oorzaak van klachten. Maar het kan bij iedereen voorkomen, bijvoorbeeld door veelvuldig diep hurken.
De verschillende symptomen van een verrekte bovenbeenspier zijn snel te herkennen. Na een paar dagen kan het bovenbeen op en onder de plek waar de pijn zit, verkleuren. Eerst heeft u alleen klachten na de inspanning. Daarna krijgt u pijn als u start met sporten, tijdens de warming-up. Deze klachten verdijnen na de warming-up. Er is geen standaard hersteltijd voor hamstrings blessures. De gemiddelde hersteltijd bij goed getrainde sporters ligt tussen de 2 en 37 dagen. Bij acute hamstrings klachten kunt u het best de spier 5 tot 7 dagen zo veel mogelijk rust te geven. Bij de revalidatie van een hamstrings blessure is vaak een individueel behandelplan nodig, begeleid door een fysiotherapeut. Na enkele weken kunt u een rustige looptraining toevoegen aan uw trainingsprogramma. Als u een sport doet waar sprinten belangrijk is, moet u ook sprinttrainingen aan uw trainingsprogramma toevoegen. Doe dit voordat u weer met sporten begint en bouw dit langzaam op. Het is belangrijk om op minimaal 85% van uw maximale snelheid een aantal meter te sprinten. Let op: dit is een belastende en risicovolle training.
Als de quadricepsblessure net is ontstaan, vermijd dan pijnlijke beweging totdat je weet hoe ernstig de blessure is. Ga niet door met sporten wanneer je quadriceps geblesseerd is maar laat je eerst onderzoeken door een fysiotherapeut om te bepalen hoe ernstig je blessure is. Afhankelijk van de ernst van blessure duur het herstel gemiddeld 6 tot 8 weken. Als de quadriceps volledig door- of afgescheurd is, is een operatie noodzakelijk (binnen 7 dagen). Dit herstel kan tot 3 maanden duren.
Bij een verrekking of inscheuring van de spier is in eerste instantie rust geïndiceerd. Het lichaam moet de kans krijgen om het kapotte weefsel af te voeren en de wond schoon te maken. De fysiotherapeut kan middels advies en informatie de patiënt begeleiden in deze eerste fase. Na deze fase dient de belasting langzaam opgebouwd te worden om de spier weer sterk te maken.
De behandeling van een hamstringblessure is afhankelijk van de ernst van de blessure. Als de hamstringblessure net is ontstaan, vermijd dan pijnlijke beweging totdat je weet hoe ernstig het is. Je kunt een diagnose laten stellen bij een (sport)fysiotherapeut. Soms is aanvullend onderzoek nodig, met name als niet duidelijk is of de hamstring totaal is gescheurd. Als je kunt wandelen, joggen en traplopen zonder pijn, betekent dit nog niet dat je weer mag gaan sporten. Als het gaat om de hamstring, is er een groot verschil tussen dagelijkse activiteiten en (explosieve) bewegingen tijdens het sporten. Hoe lang het duurt voordat je weer kunt sporten, hangt af van meerdere factoren af. Meestal kun je binnen vier tot zes weken weer sporten en na zes tot acht weken weer meedoen aan wedstrijden.
De fysiotherapeut kan je ook helpen om te bepalen wanneer je weer kunt beginnen met sporten en hoe je een nieuwe blessure voorkomt. Voor een goed herstel heb je de ondersteuning van een fysiotherapeut nodig.
De behandeling van een spierkneuzing moet zo snel mogelijk in werking worden gebracht. Zo moet het eerst geïmmobiliseerd worden, dat willen zeggen: het niet bewegen van het getroffen lichaamsdeel. Ook moet er een brace of een drukverband op de plaats worden aangelegd. Je wilt natuurlijk zo snel mogelijk weer sporten en je dagelijkse werkzaamheden uitvoeren. Vind de klap op het bovenbeen plaats en je hebt nog niet de juiste middelen om de blessure te behandelen. Is de blessure ernstig is het aan te raden om een dokter te zien. Die kan een echo maken van de spier en op beeld zien wat de status is van de quadriceps. Zijn de spieren gescheurd, moet dit soms operatief behandeld worden. Het herstelproces zal dan wat langer duren.
Met de meeste aandoeningen, klachten en blessures kan een algemeen fysiotherapeut je helpen. In sommige gevallen stuurt je (huis)arts of fysiotherapeut je door naar een fysiotherapeut. Zij zijn gespecialiseerd in een bepaalde klacht of aandoening of ze werken voor een specifieke doelgroep.
Meestal niet, want u kunt rechtstreeks naar een fysiotherapeut gaan zonder verwijzing van een arts. Soms is er echter wel een verwijzing nodig, bijvoorbeeld bij chronische aandoeningen of voor specifieke vergoedingen. Controleer daarom altijd eerst uw polisvoorwaarden bij de zorgverzekeraar.
Fysiotherapie wordt beperkt vergoed vanuit de basisverzekering. De basisverzekering vergoedt alleen in specifieke gevallen, zoals fysiotherapie onder de 18 jaar, bij bepaalde chronische aandoeningen, of als herstelzorg na corona of een operatie.
Voorkomen is beter dan genezen. Hoe kun je hamstringblessures voorkomen? Uit onderzoek blijkt dat ‘excentrische spierkrachttraining’ daarbij kan helpen. Een voorbeeld van zo’n training is de Nordic-hamstringoefening; hiermee verklein je het risico op een hamstringblessure aanzienlijk. Je kunt de training vinden op YouTube, maar vraag wel advies aan je fysiotherapeut over de juiste opbouw. Heb je toch een hamstringblessure opgelopen? Koel dan de pijnlijke plek een kwartier lang met een zak ijsblokjes. Herhaal dit vier tot zes keer per dag. Leg wel een theedoek tussen je huid en de ijsblokjes. Bewegen mag, en is zelfs goed, maar zoals gezegd wel binnen de pijngrens totdat er een diagnose gesteld is. Eventueel kun je ter ondersteuning de hamstring inzwachtelen.
Naast de oefeningen voor de hamstrings is het ook belangrijk om de overige been- en bilspieren te (blijven) trainen. Daarnaast is het belangrijk om veel aandacht te besteden aan het verbeteren van uw rompstabiliteit (core stability). Bij een slechte rompstabiliteit kantelt uw bekken automatisch naar voren als u vermoeid raakt. Alle oefeningen moeten stapsgewijs worden opgevoerd. Let hierbij zelf goed op wanneer u pijn krijgt. Als u de oefeningen te snel opvoert, kunnen uw klachten terug komen.
De 'barbell' back squat is 's werelds meest populaire beenoefening. Hoewel de squat niet de meest effectieve oefening is voor de bilspieren, blijkt dit een uitstekende keuze te zijn voor het trainen van de m. quadriceps. Hoe dieper je zakt gedurende de squat, hoe meer spiergroei van de quadriceps er uiteindelijk plaatsvindt. Hierbij wordt een diepte (knieën in hoek van 90 graden) als minimum beschouwd. Een uitstekend alternatief is de (barbell) front squat, waarbij de activatie van de quadriceps gemiddeld 21% hoger is ten opzichte van de activatie tijdens de back squat. Wanneer men dit vanuit een biomechanisch oogpunt bekijkt, is dit ook logisch; door de verticalere positie van het bovenlichaam, wordt de buiging in de knie vergroot. Lunges en step-ups laten vrijwel gelijke activatie zien van de quadriceps ten opzichte van de squat. Dit zijn ‘unilaterale’ oefeningen, wat inhoudt dat er gedurende een herhaling maar één zijde wordt getraind. Door de oefeningen op één been uit te moeten voeren, wordt het bewaren van evenwicht en lokale stabiliteit een stuk minder eenvoudig. De meeste activatie van de quadriceps vindt plaats tijdens de leg extension.
De behandeling van een bilspier scheur is noodzakelijk voor een snel herstelproces, optimale uitkomst en om de kans op het opnieuw optreden van het letsel te verminderen. Meestal is een anamnese (het typische verhaal dat de patiënt verteld over zijn klacht) in combinatie met een klinisch onderzoek van de fysiotherapeut, voldoende om tot de diagnose te komen. Mensen met een bilspier scheur zijn goed te behandelen middels fysiotherapie. De fysiotherapeuten van fysiotherapie4all zijn gespecialiseerd in het onderzoeken en behandelen van de bilspier scheur. Daarnaast hebben wij de optimale faciliteiten om te revalideren bij deze blessure.
Bij een quadriceps tendinopathie is er sprake van pijn boven de knieschijf. Vooral bij strekkende bewegingen van de knie. De pijn is voor, tijdens en/of na (sportieve) activiteiten, waarbij de quadriceps belast wordt, aanwezig. Vaak voelt de knie de dag na de inspanning stijf aan. In de eerste fase is het vaak wel mogelijk om door de pijn heen te bewegen. Vaak trekt de pijn na een korte periode van bewegen juist weg. Maar doorgaan is niet verstandig. Na de activiteit komt de pijn en stijfheid wel terug. Als de blessure verergert, neemt de pijn toe en daalt het prestatieniveau. Over het algemeen is de diagnose redelijk eenvoudig te stellen door een fysiotherapeut. Deze zal vragen naar hoe de klachten zijn ontstaan en een lichamelijk onderzoek doen. Bij zowel acute als langdurige (chronische) klachten is het belangrijk om voldoende rust te nemen. Rust wil niet zeggen dat er niet bewogen of gesport mag worden. De pees moet wel direct getraind worden om sterker te worden. Een fysiotherapeut kan hier goede begeleiding in geven. Een fysiotherapeut geeft oefeningen en adviezen om weer op het oude niveau te komen. Door training en advies verkleint de kans dat de aandoening terugkomt. Het volledige herstel van een chronische tendinopathie kan, afhankelijk van de ernst, enkele weken tot maanden duren.
De behandeling van een spierscheuring kan variëren van rust en koelen tot fysiotherapie en, in ernstige gevallen, chirurgie. Het is belangrijk om de spier niet te overbelasten tijdens het herstel. Een verkeerde aanpak kan leiden tot verergering van de blessure of langdurige klachten.
Bij Kirchhoff Fysio bieden we professionele begeleiding voor het herstel van een spierscheuring. Tijdens een intake stellen we een persoonlijk behandelplan op dat past bij jouw situatie. Diagnose: We bepalen de ernst van de spierscheuring. Preventie: We helpen je met tips en oefeningen om toekomstige blessures te voorkomen. Met de juiste begeleiding van Kirchhoff Fysio herstel je sneller en kun je weer veilig en pijnvrij bewegen. Maak vandaag nog een afspraak!
Heb je vragen over je quadricepsblessure? Wil je een afspraak inplannen? Kom liggen op je linkerzij met je benen gestrekt. Let op: voel je pijn, stop dan onmiddellijk met de Stretch.