Shockwave Therapie: Een Diepgaande Kijk op de Behandeling van Spasticiteit en Pijn

Shockwave therapie, ook bekend als Extracorporeal Shock Wave Therapy (ESWT), is een innovatieve en niet-invasieve behandelmethode die helpt bij het verlichten van (chronische) pijn en het stimuleren van genezing. Deze therapie werkt met geluidsgolven die de doorbloeding en celvernieuwing in het aangedane gebied bevorderen. Voor veel mensen met (langdurige) spier- en peesklachten biedt shockwave een effectief alternatief voor pijnstilling of zelfs operaties.

Shockwave therapie als behandeling van spasticiteit laat verbluffende resultaten zien. Het vermindert pijn, functionele beperkingen, cosmetische- en eventueel aanwezige verzorgingsproblemen. Spasticiteit, of beter gezegd hyperweerstand, vormt wereldwijd een enorm probleem en is één van de grootste oorzaken van houdings- en bewegingsgerelateerde aandoeningen binnen de (kinder)revalidatie. Een fors aantal van de patiënten met een CVA, multipele sclerose of cerebrale parese ervaart problemen als gevolg van spasticiteit/hyperweerstand.

Shockwave therapie is een veilige, effectieve en niet-invasieve therapievorm die zo goed werkt, dat je dit jouw patiënten met spasticiteit niet mag onthouden! Spasticiteit/hyperweerstand gaat gepaard met een verhoogde spiertonus en als gevolg daarvan een verminderde Range of Motion (ROM). Een omvangrijk probleem met dito behandeling. Die behandeling kent vele facetten waarin o.a. fysiotherapie, spalktherapie, orale medicatie, botoxinjecties en een incidentele chirurgische ingreep gecombineerd worden. Shockwave therapie neemt hier een steeds belangrijker wordende plek in.

Hoe Werkt Shockwave Therapie?

Shockwave therapie maakt gebruik van geluidsgolven om pijnlijke gebieden in het lichaam te behandelen. Deze geluidsgolven worden via een apparaat overgebracht op het pijnlijke weefsel, waar ze het zelfherstellend vermogen van het lichaam activeren. Door de verhoogde doorbloeding en stofwisseling bevordert shockwave de genezing van pezen, spieren en andere zachte weefsels. Tijdens de shockwave-behandeling worden schokgolven gericht op het probleemgebied. Deze schokgolven zorgen voor microbeschadigingen in het weefsel, wat leidt tot een verhoogde bloedtoevoer en stimuleert het lichaam om ontstekingen en littekenweefsel te herstellen. Het effect is een vermindering van pijn en een verbetering in mobiliteit.

Sinds de zomer van 2017 zijn er nieuwe inzichten in het werkzame mechanisme achter shockwave therapie op spasticiteit/hyperweerstand. Shockwaves hebben effect op de neuromusculaire overgangen waardoor er minder prikkelgeleiding plaatsvindt en de spiertonus afneemt.

Shockwave vs. Botox bij Spasticiteit

Botox is een bekende en veelgebruikte behandelvorm die weliswaar een tonusdaling geeft, maar ook enkele nadelen kent. Daarnaast is een botoxbehandeling kostbaar, legt het een spier als het ware lam en is het pijnlijk. "Shockwave therapie bij spasticiteit kan op korte termijn veel effect hebben. Het primaire doel is om het onbehaaglijke gevoel in de spastische spieren te verminderden. Vervolgens zien we vaak een spectaculaire vooruitgang in de reguliere (oefen)therapie met als gevolg een verbetering in functionaliteit. Een zeer nuttige voorwaarde scheppende handeling dus." aldus Ivo van Helden, Knooppunt centrum voor gezondheid.

Hoewel botulinetoxine (BoNT-A) momenteel nog steeds als de primaire behandeling voor focale en segmentale spasticiteit wordt beschouwd vanwege de uitgebreide klinische ervaring en bewijskracht, biedt ESWT een interessant alternatief. Argumenten vóór BoNT-A behandeling ten opzichte van ESWT zijn dat het in beginsel gaat om één behandeling elke drie tot vier maanden versus minimaal drie behandelingen in enkele opeenvolgende weken bij ESWT. Ook kunnen met BoNT-A gerichter individuele spieren worden behandeld en is er waarschijnlijk een duidelijkere dosis-responsrelatie bij BoNT-A.

Echter, ESWT heeft ook zijn voordelen. De relatief laagdrempelige beschikbaarheid is een groot pluspunt; ESWT kan door een daarvoor opgeleide (fysio)therapeut op vele locaties worden gegeven, mits de juiste apparatuur beschikbaar is. Er is geen apotheek, behandelend arts of speciaal ingerichte behandelkamer nodig. Ook is ESWT mogelijk een acceptabeler alternatief voor patiënten met injectiefobie of hematofobie.

Onderzoek vergelijkt de effectiviteit van ESWT met BoNT-A. Studies tonen aan dat beide behandelingen spastische symptomen kunnen verbeteren. Sommige onderzoeken wijzen op een licht voordeel voor BoNT-A wat betreft spieratonus, terwijl anderen vergelijkbare resultaten laten zien voor beide methoden, met name bij het verbeteren van de bewegingsuitslag. De keuze tussen ESWT en BoNT-A hangt af van diverse factoren, waaronder frequentie van behandeling, reisafstand, pijnbeleving, belastbaarheid van patiënt en zorgverleners, en het bijwerkingenprofiel.

Toepassingen en Effecten van Shockwave Therapie

Shockwave therapie wordt aanbevolen bij diverse aandoeningen, vooral wanneer andere behandelingen onvoldoende verlichting bieden. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat shockwave therapie significante pijnvermindering en functieverbetering kan geven bij chronische peesproblemen, vaak beter dan bij standaard fysiotherapeutische behandelingen.

Direct na de eerste behandeling is er al een duidelijke verbetering van de ROM en pijn. Dit vertaalt zich in een beter looppatroon of een functioneler gebruik van de arm/hand. Het inzetten van andere therapeutische interventies wordt op deze manier gemakkelijker en effectiever, dan wanneer alleen intensieve fysiotherapie wordt gegeven. De combinatie van deze twee is dus erg sterk. Je haalt meer uit de oefentherapie en patiënten kunnen beter verzorgd worden. Hiermee voorkom je bijvoorbeeld smetplekken als gevolg van een dichtgeknepen hand.

"Shockwave therapie geeft me een nieuwe kans in het leven. Ik kan weer zelfstandig opstaan uit een stoel en kleine stukjes lopen. De traplift gebruik ik niet meer. Daardoor ben ik minder afhankelijk geworden, dat doet veel voor mij. Sommige dingen lijken misschien niet spectaculair veranderd, maar hebben op mij een hele grote impact," aldus Jan Cristiani, CVA patiënt.

Shockwavetherapie kent verschillende technieken en toepassingen. RSWT (Radiale Shockwave Therapie) is mechanisch opgewekt waarbij er via een behandelpistool drukgolven het lichaam in worden gestuurd. Deze vorm van shockwave wordt veruit het meest gebruikt en is in veel gevallen effectief bij pijn. FSWT (Focussed Shockwave Therapie) is erg specialistisch en een stuk krachtiger. Kalkvorming of terugkerende slijmbeursontstekingen vragen om een precieze en krachtige aanpak. Deze zijn met de FSWT effectiever te behandelen.

Het Behandelproces

De behandeling begint met een grondig onderzoek om de blessure nauwkeurig te lokaliseren. Vaak vindt voorafgaand aan de shockwave therapie een echografie plaats, waarbij eerst in zicht wordt gebracht waar het probleem zich bevindt. Op basis van die informatie lokaliseert de fysiotherapeut de pijnzone en brengt een gel aan. Dan dient hij shockwaves toe door het behandelinstrument over de pijnzone te bewegen. Het lichaam reageert op deze behandeling onder andere door het aanmaken van bepaalde stoffen die pijn dempend werken en die het herstel opwekken. Verkalkingen in spieren en pezen kunnen wat zachter of weker gemaakt worden waarna het lichaam beter in staat is de verkalking nu zelf verder op te ruimen.

In overleg met uw therapeut wordt de behandeling langzaam opgebouwd naar het aantal shockwaves dat nodig is. Omdat u behandeld wordt op een plaats die door de klacht al wat gevoelig is, kunt u de behandeling best even voelen, maar er zal verder geen echte pijn optreden. De praktijk leert dat er slechts 3 behandelingen (1x per week) nodig zijn voor een langdurige tonusdaling van zo'n 3 maanden. In de tussentijd gaan de oefentherapie en eventuele andere therapieën gewoon door. Een behandeling duurt gemiddeld 10 tot 20 minuten.

Bij ESWT is er regelmatig sprake van een pijnlijk, irritant of vermoeid gevoel, tintelingen of kleine blauwe plekken in de behandelde spieren alvorens er geleidelijk verbetering optreedt. Dit kan soms enkele weken duren. In de literatuur worden relatieve contra-indicaties voor ESWT genoemd zoals lokale tumoren, lokale infecties, en gebruik van orale antistolling. In dergelijke gevallen moet altijd worden overlegd met een behandelend specialist of huisarts.

ESWT moet bij de behandeling van focale of segmentale spasticiteit, net als BoNT-A behandeling, niet worden beschouwd als een ‘stand-alone’ behandeling. Het dient altijd in combinatie met andere therapie, bijvoorbeeld passieve of actieve oefentherapie, te worden aangeboden. Evaluatie van het gezamenlijke effect van deze ESWT en oefentherapie is van belang, vooral wat betreft verbetering van het motorisch functioneren.

Gemiddeld ziet een patiënt na 4 of 5 behandelingen al resultaat met shockwave therapie. De klachten zullen minder worden en de eerdere beperking in bewegingen zullen afnemen.

tags: #shockwave #therapie #buikspieren