Roomboter, kortweg boter, is een smeerbaar vet gemaakt van melk. Roomboter bevat vitamine A, D en E en heeft een vetgehalte van tussen de 80 en 90%. Het bevat vooral verzadigd vet. Er is veel melk nodig voor het maken van roomboter. Roomboter is een smeerbaar vet dat grotendeels bestaat uit afgeroomd melkvet, dus room, en een beetje water. Soms staat er grasboter op de verpakking. Roomboter komt meestal uit Nederland.
Roomboter bevat vitamine A, D en E. Roomboter heeft een vetgehalte van tussen de 80 en 90%. Roomboter bevat vooral verzadigd vet en heel weinig onverzadigd vet. Het vervangen van verzadigd vet door onverzadigd vet verlaagt het LDL-cholesterol van het bloed. Een te hoog LDL-cholesterol staat erom bekend niet goed te zijn voor de bloedvaten. Roomboter is na openen nog 1 maand houdbaar in de koelkast. Kijk op het etiket voor de uiterste houdbaarheidsdatum.
Het advies is om producten met veel verzadigd vet zoveel mogelijk te vervangen door producten met veel onverzadigd vet, zodat het grootste gedeelte van de vetinname uit onverzadigd vet bestaat. Daarmee daalt de kans op hart- en vaatziekten aanzienlijk. Het advies is daarom roomboter bij uitzondering te eten. Roomboter bevat ook veel minder vitamine D dan halvarine en margarine.
Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet etikettering. Boter is altijd gemaakt van melk. Halvarine en margarine niet en mag daarom dus ook geen boter heten. Roomboter wordt gezouten en ongezouten verkocht. Voor iedere kilo boter is ongeveer 25 liter melk nodig.
De milieudruk van roomboter is fors hoger dan van halvarine. De milieudruk van margarine is bijna 2 keer hoger dan van halvarine, omdat halvarine deels uit water bestaat. Er is wel een kanttekening te plaatsen. In halvarine en margarine zit soms palmolie en/of sojaolie. Deze oliesoorten worden in verband gebracht met ontbossing van tropisch regenwoud. Er zijn initiatieven voor ‘duurzame’ palmolie en sojaolie.
De mythe van verzadigd vet
Waarom zijn wij zo bang voor vetten? Omdat je overal onterecht leert dat vetten gevaarlijk zijn. Van De Hartstichting (eet Becel Pro Activ), Unilever tot de diëtetiek. Door een foutief onderzoek van de Amerikaanse onderzoeker Ancel Keys in de jaren zestig van de vorige eeuw, bestaat de mythe dat verzadigd vet aan de basis staat van hart- en vaatziekten. Sindsdien zijn we door de suikerlobby minder vetten en meer koolhydraten gaan eten. En zijn we alleen maar dikker geworden. We hebben meer ontstekingsziekten zoals obesitas, depressiviteit, auto-immuunziekten en kanker.
Maar we staan op een kantelpunt. In 2013 sloeg door nieuwe onderzoeken de twijfel in de medische wetenschap toe. Maar wat lees je in de krant als antwoord op deze vraag? Ingezonden brief van Anno Berghuis in NRC, 2014. Reactie Patricia Schutte van het Voedingscentrum. En de maatschappelijke verwarring is compleet. Want de waarheid is omgekeerd.
Als je op een broodje met kaas roomboter (verzadigd vet) smeert, is de roomboter het gezondste onderdeel van het broodje. Recent onderzoek laat zien dat verzadigde vetten geen enkel effect hebben op sterfte, hart- en vaatziekte of suikerziekte. Dus het wordt hoog tijd om onze relatie met vetten te veranderen.
Wat zijn vetten en welke vetten zijn slecht?
Vetten worden in planten en dieren gemaakt. Vetten die bij kamertemperatuur smelten noemen we oliën. In plantaardige oliën zitten veel onverzadigde vetzuren, omdat ze een dubbele binding hebben. Ze veranderen als gevolg van blootstelling aan zuurstof, hitte of licht in transvetten.
Transvetten ontstaan bij het industrieel harden van plantaardige oliën. Je vindt ze vooral in bewerkte voedingsmiddelen, zoals kant-en-klare sauzen, dressings, margarines, zoutjes, koek, snoep, bepaalde toetjes en gebak. Transvetten zijn schadelijk. Bij de omzetting raken ze geoxideerd en beschadigen ze de lichaamscellen. Verzadigde vetten, waar we zo bang voor zijn, hebben géén dubbele binding en kunnen bij verhitting niet in een transvet veranderen.
De mens dacht het beter te kunnen dan de natuur. Hij ging sleutelen en experimenteren met ons voedsel. Roomboter werd kunstboter. Sinds 1913 kunnen we fabrieksmatig plantaardige oliën zoals zonnebloemolie produceren. Hierdoor wordt het als goedkope grondstof in veel eten toegevoegd. En daar zit het probleem. Omega-6 vetzuren stimuleren ontstekingen. Omega-3 vetzuren daarentegen remmen ontsteking. Door de bewerking van onze voeding eten wij veel te veel omega-6 vetzuren. Het maatschappelijke gevolg: veel ontstekingen en een toename van westerse welvaartsziekten.
Eigenlijk bestaan er geen goede of slechte vetten. Er bestaat wel een foute balans tussen de vetzuren. Jouw lichaam heeft alle vetzuren nodig om goed te functioneren. Behalve transvet.
Hoe weet je welke vetten je moet eten?
De oermens had niet veel te kiezen. Hij moest het doen met wat er groeide, rende, vloog of zwom. In een natuurlijke omgeving zijn er alleen gezonde vetten zoals avocado, olijven, noten, zaden, wild vlees en vette vis. In onze oorspronkelijke omgeving kwamen transvetten niet voor.
Overzicht van vetzuren:
- Onverzadigde vetzuren:
- Omega-3 vetzuren: Zeegroenten, groene bladgroenten, chiazaad, lijnzaadolie, vette vis (haring, makreel, zalm, sardientjes), walnoot, pompoenpitolie
- Omega-6 vetzuren: Noten, zaden, wild vlees, zonnebloemolie, sojaolie, maïsolie, saffloerolie, teunisbloemolie, cashewnoot, pinda, pakjes en zakjes
- Omega-9 vetzuren: Olijfolie, sesamzaad, avocado
- Verzadigde vetzuren: Roomboter, kokosolie of ghee (en zit het meest in moedermelk!)
- Transvet: Bewerkt voedsel zoals pakjes en zakjes, margarine, halvarine, koek, gebak, chips, gefrituurd voedsel en kant-en-klaarmaaltijden
Vermijd dus pakjes en zakjes en gooi je margarine of halvarine in de prullenbak.
Vertrouw op de natuur, niet op bewerkt voedsel
Maar die inzichten veranderen de hele tijd, wat moet ik nou geloven? Vertrouw de natuur. Heb een gezond wantrouwen bij alles wat door mensenhanden is gemaakt. In de jaren zestig van de vorige eeuw moesten we volgens de adviezen van de diëtiek vetten mijden om niet dik te worden. Gelukkig kantelt het inzicht in de wetenschap en moeten we nu weer vet eten om slank te worden.
De Eskimos eten vooral zeehondenvlees, rijk aan verzadigd vet. De Hatzabe in Afrika drinken veel bloed en eten veel verzadigd vet. Beide groepen hebben een zeer laag cholesterolgehalte. Van het eten van vet krijg je niet meer vet, waaronder cholesterol, in je bloed. Van het eten van kunstmatige koolhydraten in de vorm van koek, snoep, brood, pasta, aardappelen, frisdranken en vruchtensappen wel.
Als je natuurlijke voedingsmiddelen eet, hoef je je geen zorgen te maken. Denk in paddenstoelen, eieren, noten, zaden, wild vlees, vette vis, groente en fruit. Vermijd vooral kunstmatig voedsel. Dan zijn zowel je vetzuren als jezelf prima in balans!
Over ‘fear of fats’ & de kracht van gezonde vetten
Simpele ezelsbruggetjes voor vetten
Onthoud dit simpele ezelsbruggetje: verzadigd begint met een V van vast en verwarmen (roomboter, kokosolie, ghee). Gebruik ze in de keuken om te verhitten. Onverzadigd begint met een O van olie en onverwarmd (dus olijfolie, lijnzaadolie, walnootolie). Gebruik ze aan de eettafel voor koud gebruik.
Ga vanaf vandaag meer gezonde vetten zoals olijfolie, avocado, groene bladgroenten, zeegroenten, noten, zaden, eieren, gevogelte of vette vis gebruiken. Gooi de margarine in de prullenbak.
Belangrijke overwegingen:
- Roomboter bevat vitamine A, D en E en heeft een hoog vetgehalte (80-90%), voornamelijk verzadigd vet.
- Het vervangen van verzadigd vet door onverzadigd vet kan helpen het LDL-cholesterol te verlagen.
- Recente onderzoeken suggereren dat verzadigde vetten geen significant effect hebben op sterfte, hart- en vaatziekte of suikerziekte.
- Transvetten, die voornamelijk in bewerkte voedingsmiddelen voorkomen, zijn schadelijk.
- Omega-6 vetzuren stimuleren ontstekingen, terwijl Omega-3 vetzuren ontstekingen remmen. Een juiste balans is cruciaal.
- Natuurlijke vetten uit bronnen zoals avocado, olijven, noten en vette vis zijn over het algemeen gezond.
- Roomboter kan, mits onbewerkt en puur uit de natuur, een plaats hebben in een gezond voedingspatroon, vooral voor verhitting.
- Onverzadigde vetten (oliën) zijn beter geschikt voor koud gebruik.
Gezond eten vraagt om bewustwording en het vermijden van kunstmatig bewerkte voedingsmiddelen. Door te kiezen voor natuurlijke, onbewerkte producten en aandacht te besteden aan de balans van vetzuren, kan een gezonder eetpatroon worden gerealiseerd.
tags: #ongezouten #roomboter #met #hoog #vetpercentage