Tijdens of na een duurloop kan de bloedsuikerspiegel van mensen met diabetes te laag worden. Dit fenomeen staat bekend als hypoglykemie, ofwel een 'hypo'. Een hypo is een bloedglucosewaarde lager dan 3,9 mmol/l. Dit kan gebeuren omdat het lichaam tijdens inspanning glucose (suiker) verbruikt voor energie. Als de glucosevoorraad in het bloed te snel opraakt en niet wordt aangevuld, kan dit leiden tot een hypo. Vooral bij mensen die insuline gebruiken of bepaalde orale medicatie nemen, is het risico op een hypo tijdens of na inspanning verhoogd.
De hoeveelheid suiker in het bloed verandert voortdurend. Dit wordt beïnvloed door verschillende factoren zoals eten, drinken, stress, emoties, ziekte en zelfs het weer. Een te lage bloedsuiker heet hypoglykemie, afgekort hypo. Een te hoge bloedsuiker noemen we hyperglykemie, oftewel hyper.
Oorzaken van een hypo na duurloop
Verschillende factoren kunnen bijdragen aan het ontstaan van een hypo na een duurloop:
- Onvoldoende koolhydraatinname: Als er voor de duurloop te weinig koolhydraten zijn gegeten, of als de maaltijd te lang voor de inspanning is genuttigd, kan de glucosevoorraad in het bloed uitgeput raken.
- Te veel insuline of medicatie: Het gebruik van te veel insuline of bepaalde bloedglucoseverlagende tabletten in combinatie met de inspanning kan de bloedsuikerspiegel te sterk doen dalen.
- Verkeerde timing van medicatie: Het injecteren van (ultra)snelwerkende insuline zonder een maaltijd op tijd te eten, kan leiden tot een hypo.
- Verhoogde insulinegevoeligheid: Regelmatige lichaamsbeweging, zoals duurtraining, kan de insulinegevoeligheid verhogen. Dit betekent dat het lichaam efficiënter glucose opneemt, wat het risico op een hypo kan vergroten als de medicatie of voeding hier niet op wordt aangepast.
- Alcoholgebruik: Alcohol kan de bloedsuikerspiegel beïnvloeden en het risico op een hypo verhogen, vooral in combinatie met inspanning.
- Warm weer of sauna: Hitte kan invloed hebben op de bloedsuikerregulatie en het risico op een hypo verhogen.
Symptomen van een hypo
Een hypo kan zich op verschillende manieren manifesteren. De symptomen kunnen variëren van persoon tot persoon en zijn niet altijd hetzelfde. Het is belangrijk om deze signalen te herkennen:
- Zweten
- Trillen of beven
- Hartkloppingen
- Duizeligheid
- Een plotseling wisselend humeur (boos, geïrriteerd, angstig)
- Concentratieproblemen
- Hoofdpijn
- Moeheid of lusteloosheid
- Hongergevoel of een wee gevoel
- Bleek zien
- Misselijkheid
- Tintelingen in handen of voeten
- Wazig zien
Bij ernstige hypoglykemie kan iemand buiten bewustzijn raken of een epileptische aanval krijgen. Sommige mensen voelen een hypo niet aankomen; dit wordt hypo-unawareness genoemd. Dit kan komen door langdurige diabetes, het gebruik van bepaalde medicijnen (zoals bètablokkers), ouderdom, of frequent optredende hypo's waardoor het lichaam minder gevoelig wordt voor waarschuwingssignalen.
Wat te doen bij een hypo?
Als je symptomen van een hypo ervaart, is het belangrijk om direct actie te ondernemen:
- Stop met de activiteit: Zodra je de symptomen voelt, stop dan direct met je duurloop of andere inspanning.
- Meet je bloedsuiker: Indien mogelijk, controleer je bloedglucosewaarde met een vingerprik.
- Neem snelwerkende koolhydraten: Als je bloedsuiker lager is dan 3,9 mmol/l, consumeer dan snelwerkende koolhydraten. De beste opties zijn:
- Glucosetabletten (druivensuiker/dextrose): Neem 6 tot 8 tabletten (ongeveer 15 gram). Dit komt het snelst in je bloed.
- Gesuikerde frisdrank of sap (geen light of zero): Drink ongeveer 150 ml.
- Suikerklontjes: Neem 2 tot 3 suikerklontjes, eventueel opgelost in water, koffie of thee.
- Wacht en controleer opnieuw: Wacht 10 tot 15 minuten en meet je bloedsuiker opnieuw. Als deze nog steeds te laag is, neem dan nogmaals 15 gram snelwerkende koolhydraten.
- Voorkom terugkeer van de hypo: Als je bloedsuiker weer stabiel is (boven 4 mmol/l) en het duurt nog een tijdje voordat je een maaltijd hebt, eet dan een stuk fruit of een boterham om te voorkomen dat de hypo terugkomt. Vermijd voedingsmiddelen die vet of eiwitten bevatten, omdat deze de opname van suiker vertragen.
Belangrijk: Zorg ervoor dat je altijd druivensuiker, een gesuikerde drank of een andere bron van snelwerkende koolhydraten bij je hebt tijdens het sporten.
Wat te doen bij een ernstige hypo?
In ernstige gevallen, wanneer iemand buiten bewustzijn raakt of niet meer kan slikken, is directe hulp noodzakelijk:
- Bel 112: Schakel onmiddellijk medische hulp in.
- Glucagon toedienen: Als je insuline gebruikt, zorg dan dat je een glucagonspuit of -spray bij je hebt. Glucagon zorgt ervoor dat de lever glucose afgeeft, waardoor de bloedsuikerspiegel weer stijgt. Volg de instructies op de verpakking of die van je arts.
- Niet eten of drinken: Geef iemand die buiten bewustzijn is geen eten of drinken via de mond, omdat dit verstikkingsgevaar oplevert.
Hypo-unawareness
Hypo-unawareness is een ernstige complicatie waarbij de waarschuwingssignalen van een hypo niet meer (goed) worden gevoeld. Dit kan gevaarlijk zijn, bijvoorbeeld in het verkeer of bij het werken met machines. Als je last hebt van hypo-unawareness, is het cruciaal om dit te bespreken met je arts of diabetesverpleegkundige. Zij kunnen helpen bij het aanpassen van de behandeling en het vinden van strategieën om hypo's te voorkomen.
Mensen in je omgeving informeren over je diabetes en wat te doen bij een hypo is van groot belang. Draag een medische alert armband of ketting. Vraag je huisgenoten, collega's, familie en vrienden om je te helpen en te letten op gedragsveranderingen die op een hypo kunnen wijzen.
Diabetes -- Wat is een hypo en welke behandeling pas je toe?
Hypo's voorkomen tijdens duurloop
Het voorkomen van hypo's tijdens of na een duurloop vereist een goede planning en aanpassing van je diabetesmanagement:
- Plan je voeding: Eet een koolhydraatrijke maaltijd of snack voor de duurloop.
- Pas je medicatie aan: Overleg met je arts of diabetesverpleegkundige over het aanpassen van je insulinedosis of medicatie op de dag van de duurloop. Dit kan betekenen dat je minder insuline spuit of extra koolhydraten eet.
- Monitor je bloedsuiker: Meet je bloedsuiker regelmatig, zowel voor, tijdens (indien mogelijk) als na de duurloop. Dit helpt je om je lichaam beter te begrijpen en je behandeling aan te passen.
- Zorg voor voldoende koolhydraten: Neem extra koolhydraatrijke snacks mee om tijdens of na de duurloop te consumeren, indien nodig.
- Hydratatie: Zorg voor voldoende vochtinname, bij voorkeur water.
- Luister naar je lichaam: Neem rust als je je niet goed voelt en pas de intensiteit van je training aan.
Gevolgen van frequente hypo's of hypers
Hoewel een enkele hypo of hyper niet direct schadelijk is, kunnen frequente episodes na verloop van tijd wel degelijk problemen veroorzaken. Vooral langdurig te hoge bloedsuikers (hyperglykemie) kunnen leiden tot schade aan bloedvaten, wat complicaties kan veroorzaken aan de nieren, ogen, zenuwen en het hart. Regelmatige hypo's, zeker als ze lang duren, kunnen ook negatieve effecten hebben op de bloedvaten en het bewustzijn van een hypo verminderen (hypo-unawareness). Het is daarom essentieel om te streven naar een zo stabiel mogelijke bloedsuikerspiegel.
Het is niet altijd mogelijk om hypo's en hypers volledig te voorkomen, maar met de juiste kennis, planning en aanpassingen in je diabetesmanagement kun je de risico's aanzienlijk verminderen en veilig genieten van je duurloop.
tags: #lage #bloedsuiker #na #duurloop