Een heupoperatie is een ingrijpende medische ingreep die vaak nodig is om verschillende heupproblemen te behandelen, zoals artrose, heupfracturen of aangeboren afwijkingen. Wanneer je ernstige heuppijn ervaart en niet reageert op conservatieve behandelingen zoals fysiotherapie of pijnbestrijding, kan een heupoperatie noodzakelijk zijn. Bij ouderen kan een val of ander letsel leiden tot een heupfractuur. Sommige mensen worden geboren met heupaandoeningen die pijn en mobiliteitsproblemen veroorzaken. Het kan ook voorkomen dat de bloedtoevoer naar de heupkop verstoord is, wat resulteert in botweefselsterfte. Een heupoperatie kan verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de specifieke aandoening.
Na een heupoperatie zal revalidatie en herstel volgen, waarvoor fysiotherapie en andere vormen van revalidatie cruciaal zijn voor een succesvolle uitkomst. Na een heupoperatie is het belangrijk om te revalideren om de mobiliteit en kracht in het geopereerde been te herstellen. De revalidatieperiode kan variëren, afhankelijk van de individuele omstandigheden en de soort operatie die is uitgevoerd.
Het herstelproces na een heupoperatie
De heup bestaat uit de kop van het bovenbeen en de gewrichtskom. Dit bevindt zich in het bekken. Door het heupgewricht kan uw been naar alle kanten draaien. Om dit draaien makkelijk te maken, zijn kop en kom bekleed met een laagje kraakbeen. Het kraakbeen is flexibel en glad. De kwaliteit van het kraakbeen kan minder worden door slijtage of beschadiging. Uiteindelijk kan het laagje kraakbeen helemaal verdwijnen. Dit wordt artrose genoemd. Hierdoor gaan bewegen en belasten steeds meer pijn doen. Pijn in de dij, het bovenbeen en de knie.
De kunstheup wordt ook wel heupprothese genoemd. Meestal bestaat de kunstheup uit 2 materialen: een kom (van metaal en kunststof) en een kop van keramiek en een steel van metaal. De steel met de kop wordt in het bovenbeen aangebracht. De kom wordt in het bekken geplaatst.
Een heupoperatie is een grote ingreep. Bij een heupoperatie wordt er een kunstmatige heup geplaatst. De kop van het bovenbeen bot wordt bij een heupoperatie verwijderd. Bij de operatie zijn ook spieren en banden betrokken, waardoor ook deze structuren moeten herstellen na de ingreep. Dit zorgt voor een complexe revalidatie die expertise van de fysiotherapeut vraagt.
De operatie duurt gemiddeld 1,5 uur. Om bij het heupgewricht te kunnen, maakt de arts een snede van 20 cm aan de zijkant van het bovenbeen en uw bil. Het kapsel wordt geopend en de kop verwijderd uit de kom. De metalen steel met de kop wordt in het bovenbeen geplaatst. Het kapsel en de spieren worden gehecht.
Na de operatie is het belangrijk om je heup gecontroleerd te belasten. Daarom loop je in de eerste fase vaak met krukken. Dat duurt meestal zo’n 4 tot 6 weken. Hiermee voorkom je overbelasting en geef je je lichaam de kans om goed te genezen. Soms kan dat al na een paar weken worden afgebouwd.
De duur van fysiotherapie na een heupoperatie verschilt per persoon. Gemiddeld duurt een revalidatietraject tussen de 3 en 9 maanden. In de eerste weken vinden de behandelingen meestal één tot twee keer per week plaats. Hoe lang jij precies fysiotherapie nodig hebt, hangt af van meerdere factoren: je conditie voor de operatie, het type operatie, je leeftijd, en hoe snel je herstelt. Soms kun je binnen enkele maanden weer pijnvrij bewegen. In andere gevallen duurt het langer voordat je weer alles kunt doen wat je gewend was.
Tot 12 maanden na de operatie blijft het beter worden. Pijn bij de eerste stappen kunt u het eerste half jaar soms houden. Dit betekent niet dat de kunstheup niet goed werkt of los zit.
De zwelling neemt af in de eerste maanden na het ontslag. ‘s Avonds is het meestal het ergst. Het kan zijn dat u hierdoor 's nachts wat vaker moet plassen. De zwelling neemt af als u goed blijft oefenen.
De omliggende gevoelszenuwen in de huid zijn doorgesneden. Deze zenuwen zorgden eerst voor gevoel en nu niet meer.
Als u vertrouwd en veilig op de been bent, mag u zonder hulpmiddelen lopen. Na 6 weken. Vermijd wel extreme bewegingen van de heup.
Het moment waarop u weer aan het werk kunt, is afhankelijk van het soort werk dat u doet. Zittend werk kunt u meestal vier tot zes weken na de operatie weer rustig oppakken. Heeft u zwaarder werk waarbij u veel moet lopen of tillen? U kunt dan met uw verpleegkundig specialist en bedrijfsarts overleggen wanneer u weer kunt gaan werken.
Wanneer u weer kunt gaan sporten, hangt natuurlijk af van het soort sport. Meestal kunt u vanaf drie maanden na de operatie weer gaan sporten.
Intensief sporten met een heupprothese is niet verstandig, omdat de prothese ook kan slijten. Hardlopen raden we daarom af. Sporten waarbij de kans op vallen groot is, zoals skiën, zijn ook niet veilig. Springen of de heup zwaar belasten, bijvoorbeeld bij volleybal, kunt u beter niet doen. Dit voorkomt dat uw nieuwe heup sneller slijt of kapot gaat.
De nieuwe prothese gaat normaal gesproken tussen de 15 en 20 jaar mee. Maar door de belasting van sommige sporten zoals voetbal of hardlopen slijt hij sneller.
Een gezonde leefstijl is erg belangrijk. Overgewicht is niet goed voor de belasting van je nieuwe gewricht. Naast bewegen moet u dus ook op uw voeding letten.
Fysiotherapie en oefeningen na de operatie
Fysiotherapie speelt een onmisbare rol bij het herstel na een heupoperatie. Door fysiotherapie wordt gewerkt aan verbeterde mobiliteit, versterking van de spieren rondom de heup en aan het aanleren van veilige bewegingspatronen.
De fysio helpt u weer vertrouwen te krijgen in bewegen. We proberen u zo snel mogelijk weer zelfstandig te maken. De eerste weken loopt u met een hulpmiddel. De fysio die u thuis behandelt, bepaalt met u wanneer u het hulpmiddel niet meer hoeft te gebruiken. U krijgt op de dag van uw ontslag een machtiging en een brief mee voor de fysio aan huis. U moet zelf een afspraak maken bij een fysio.
De fysiotherapeut geeft aan welke oefeningen u kunt gaan doen. Over het algemeen geldt, oefen liever kort en vaak dan één keer lang achter elkaar. De therapeut bespreekt dit met u.
Een aantal basisoefeningen die u krijgt: uw benen buigen en strekken in bed; uw benen spreiden en sluiten in bed; staan; eerst met één kruk en later met twee krukken lopen.
- (Op uw rug liggen) Voeten optrekken en wegduwen.
- (Op uw rug liggen) Uw knie rustig optrekken in de richting van de borst.
- (Op uw rug liggen) Uw bovenbeenspieren aanspannen door uw knie testrekken.
- (Op uw rug liggen) Zoveel mogelijk gestrekt liggen.
- (Zittend oefenen) Ga goed achterin de stoel zitten. Nu uw knie (van het geopereerde been) strekken; het been zo recht mogelijk maken.
- (Zittend oefenen) Til uw (geopereerde) been een klein stukje op. Uw knie blijft gebogen.
- (Zittend oefenen) Zet uw voeten op de grond, dicht bij elkaar.
- (Staand oefenen) Ga rechtop staan. Om uw evenwicht te bewaren, houdt u zich goed vast met uw handen, bijvoorbeeld aan de tafel.
- (Staand oefenen) Breng uw been naar voren, buig tegelijkertijd uw knie tot maximaal 90 graden. Probeer alleen uw been te bewegen.
Het is heel belangrijk om de oefeningen van de fysiotherapeut regelmatig te blijven doen. Zo worden uw spieren steeds sterker.
Wanneer u goed met krukken kunt lopen mag u het ziekenhuis verlaten. Dit is meestal tussen de 4 en 7 dagen, maximaal 10 dagen na de operatie.
Niet bewegen na een heupvervanging staat herstel in de weg. Toch komt het nog voor dat patiënten na ontslag zonder verwijzing voor fysiotherapie of overdracht het ziekenhuis verlaten. Het is voor de revalidatie na de heupoperatie belangrijk dat u na de opname in het ziekenhuis dóórgaat met de heup fysiotherapie oefeningen.
U mag uw geopereerde heup met uw hele lichaamsgewicht belasten, wat in het begin heel pijnlijk is omdat uw spieren nog niet sterk genoeg zijn. Maak daarom eerst gebruik van krukken of een rollator bij de oefeningen. U mag uw heupprothese steeds een beetje meer belasten; eerst loopt u met een looprekje, dan met krukken en vervolgens geleidelijk zonder steun. U moet in ieder geval circa zes weken na de operatie met krukken lopen.
Na verloop van tijd krijgt u meer en zwaardere oefeningen. Twee tot drie maanden na de heupoperatie heeft u gemiddeld 2 keer per week fysiotherapie nodig.
Belangrijke leefregels en adviezen
Na een heupoperatie is het belangrijk om thuis bewust om te gaan met je lichaam. Met de juiste leefregels verklein je de kans op complicaties en herstel je sneller.
Lig bij voorkeur op je rug. Als je op je zij ligt, doe dat dan op de niet-geopereerde zijde en leg een stevig kussen tussen je knieën. Zo blijft je heup in de juiste stand.
Gebruik stoelen met een stevige zitting en armleuningen. Zorg dat de zitting niet te laag is en probeer je knie altijd lager te houden dan je heup.
Begin met korte stukjes wandelen in huis. Gebruik een loophulpmiddel als dat nodig is, en bouw langzaam op. Traplopen doe je onder begeleiding of pas als je voldoende kracht en stabiliteit hebt.
Doe rustig aan met huishoudelijke taken. Bukken, draaien en hurken moet je de eerste weken vermijden. Gebruik hulpmiddelen zoals een lange schoenlepel of grijper om jezelf niet onnodig te belasten.
Vraag je fysiotherapeut wanneer je weer mag fietsen, zwemmen of sporten.
Om de kans op trombose (ongewenst bloedstolsel in een bloedvat) te verlagen krijgt u in sommige gevallen gedurende en/of na de opname een spuitje met bloedverdunner toegediend die de stolling van het bloed vermindert of vertraagt. Indien dit voor u van toepassing is zal uw behandelend arts dit met u bespreken. Als u bloedverdunners (antistollingsmedicatie) gebruikt, meld dit dan aan uw behandelend arts.
De kans dat de heup uit de kom gaat is heel klein.
Om de kans op complicaties te verminderen, raden wij u sterk aan om in de weken voor en na de operatie niet te roken. Roken vertraagt de genezing van de wond en het bot.
De operatie is gevoelig voor infecties. Uw lichaam moet zo gezond mogelijk zijn voor de operatie. Om in een zo goed mogelijke conditie het ziekenhuis in te gaan kunt u de oefeningen die achter in deze folder staan thuis alvast uitvoeren.
Na de operatie is het fijn als u een coach hebt. Een coach is een vertrouwd iemand: een partner, kind of vriend(in).
Elastische schoenveter: gebruik deze in plaats van uw gewone veter. U hoeft maar één keer de schoen te strikken.
Haal losse wc- en badmatjes tijdelijk weg. Leg een antislipmat in de douche, zodat u minder snel uitglijdt. Als u alleen een bad heeft, kunt u een badplank gebruiken. Gebruik zonodig een toiletverhoger, zodat u makkelijk op kunt staan van de wc. Een te laag bed kan lastig zijn voor het opstaan. Maak het bed hoger door een soort verhoging te gebruiken onder de poten: klossen.
In en uit de auto stappen is makkelijker als u de autostoel een stuk naar achteren schuift. Zet de rugleuning naar achteren. Verwijder de plastic zak voordat de auto gaat rijden. Parkeer de auto wat verder van de stoeprand af dan normaal.
Om bij het heupgewricht te kunnen, maakt de arts een snede van 20 cm aan de zijkant van het bovenbeen en uw bil.
Tijdens de operatie mag u geen nagellak, make-up of sieraden dragen. Ook bodylotion mag niet, omdat het dan moeilijker is om de huid te ontsmetten.
Met de Mepilex border pleister mag u douchen. De Mepilex border pleister die na de operatie op de wond is geplakt dient u na 7 dagen te verwijderen en te vervangen door de Mepore pleister die u heeft meegekregen uit het ziekenhuis. Deze pleister mag 3 dagen blijven zitten. U vervangt de Mepore pleister als de wond lekt de wond lekt, als hij loslaat of nadat u gedoucht heeft, voor een Hansaplast (sensitive) pleister.
We raden aan schoenen te dragen die vast aan de voet zitten en een brede hak hebben.
Heupprothese: demonstratie van therapeutische oefeningen na de operatie
tags: #hoe #lang #duurt #spierherstel #na #heupoperatie