De biceps brachii, ook wel de 'spierbal' genoemd, is gelegen aan de voorzijde van de bovenarm. Deze spier bestaat uit twee koppen: de lange kop (caput longum) en de korte kop (caput breve). De lange kop ontspringt bij het uitsteeksel net boven de schouderkom, terwijl de korte kop aanhecht aan het ravenbekuitsteeksel van het schouderblad. De belangrijkste functies van de biceps zijn het buigen van de elleboog, het naar buiten draaien van de arm en pols (supinatie), en het voorwaarts heffen van de arm.
Als je streeft naar sterkere en grotere biceps, zijn er diverse effectieve oefeningen die je kunt toepassen. Hieronder volgt een gedetailleerde uitleg van enkele van deze oefeningen, inclusief tips voor een correcte uitvoering.
Biceps Oefeningen
Om je biceps effectief te trainen, is het belangrijk om een combinatie van compound- en isolatieoefeningen te gebruiken.
Chin-up
De chin-up is een uitstekende compoundoefening die niet alleen je rugspieren traint, maar ook zeer effectief is voor het versterken van de biceps. Als deze oefening te zwaar is, kun je gebruikmaken van een elastiekband, hulp vragen van een trainingspartner, of de oefening uitvoeren op een lat pulldown machine. Om de chin-up zwaarder te maken, kun je een gewichtengordel gebruiken voor extra belasting.

Biceps Curl
De biceps curl is een uitstekende isolatieoefening specifiek gericht op de biceps en onderarmspieren. Zorg ervoor dat je je buik- en bilspieren aanspant, diep inademt en vervolgens je arm buigt. Houd je ellebogen gedurende de hele beweging stil om de focus op de biceps te maximaliseren.
Belangrijke aandachtspunten bij de biceps curl:
- Let op bij het volledig strekken van het gewicht; de pees kan hierdoor veel te verduren krijgen.
- Gebruik geen momentum om het gewicht te verplaatsen.
- Voer de oefening uit met een gecontroleerde beweging.

Biceps Blessures en Aandoeningen
Bicepsklachten kunnen diverse oorzaken hebben en zich op verschillende manieren manifesteren. Ze worden vaak gekenmerkt door pijn aan de voorzijde van de bovenarm en/of schouder.
Wat zijn Bicepsklachten?
De bicepsspier aan de voorkant van de bovenarm heeft twee aanhechtingspunten: de korte bicepspees en de lange bicepspees. De laatste is vaak de boosdoener bij bicepsklachten, wat kan leiden tot aandoeningen zoals bicepstendinitis, een lange bicepspeesruptuur of een SLAP-laesie.
Oorzaken van Bicepsklachten
- Bicepstendinitis: Ontstaat door wrijving van de bicepspees, wat leidt tot ontsteking. Dit kan ook deel uitmaken van het subacromiaal pijnsyndroom of voorkomen in combinatie met een rotator cuff scheur.
- Lange biceppeesscheuring: De lange bicepspees kan scheuren onder invloed van grote kracht, zoals bij het optillen van zware voorwerpen of plotselinge bewegingen. Een scheur gaat vaak gepaard met een 'tik', zwelling en een verandering in de vorm van de arm.
- SLAP-laesie: Een SLAP-laesie (Superior Labral tear from Anterior to Posterior) betreft een scheuring van het labrum (kraakbeen) aan de bovenzijde van de schouderkom, waar de lange bicepspees aan vastzit. Dit kan gebeuren bij letsels waarbij hard aan de arm wordt getrokken of bij bovenhandse bewegingen tijdens sporten.
Symptomen van Bicepsklachten
Bicepsklachten uiten zich typisch in pijn aan de voorzijde van de schouderkop. Het optillen van de arm en het aanspannen van de bicepsspier kunnen pijnlijk zijn.
Diagnose en Onderzoek
Bij schouderklachten wordt op een schouderpoli een röntgenfoto gemaakt, gevolgd door een consult met een fysiotherapeut en een orthopedisch chirurg of Physician Assistant. Tijdens dit consult worden de klachten besproken, lichamelijk onderzoek verricht en een echografie van de schouder gemaakt. Soms is aanvullend onderzoek zoals een MRI-scan of een kijkoperatie nodig om een nauwkeurige diagnose te stellen.

Bij lichamelijk onderzoek kenmerken bicepsklachten zich door pijn bij het heffen en roteren van de arm. Röntgenfoto's tonen meestal geen afwijkingen, terwijl een echo vocht rond de bicepspees of een afwezige pees kan aantonen. Een MRI-scan met contrastvloeistof is vaak nodig bij verdenking op een SLAP-laesie.
Aandoeningen van de Bicepspees
Bicepspeesaandoeningen komen relatief vaak voor, met name bij personen die repetitieve (bovenhandse) bewegingen uitvoeren tijdens werk of sport. Oudere mannen lopen een verhoogd risico op het scheuren van de lange bicepspeeskop na plotselinge belasting. Roken kan het risico op een bicepsscheur vergroten.
Aandoeningen van de Lange Kop
- Ontsteking: Geeft een diepe, scherpe pijn in het voorste deel van de schouder, vaak door overbelasting van de pees door herhaalde bewegingen (bv. bovenhandse bewegingen, zwemmen, werpen). De pijn neemt toe bij beweging en druk op het voorste schoudergedeelte, en vooral bij draaibewegingen.
- Traumatische scheur: Kan leiden tot gedeeltelijke of volledige verplaatsing van de schouder. Soms hoor je een 'knak'. Inspanning veroorzaakt pijn in de schouder en een opvallende zwelling ('Popeye biceps'). Blauwe plekken in de bovenarm zijn mogelijk.
- Letsel aan het aanhechtingspunt: Herhaaldelijke trauma's of een plotselinge, krachtige scheur kunnen leiden tot letsel aan het aanhechtingspunt van de lange bicepskop aan de schouderkom. Dit veroorzaakt gewrichtspijn, een trekkend gevoel in de schouder en verminderd trainingsvermogen.
Aandoeningen van de Bicepspees aan het Spaakbeen
- Ontsteking: Kan ontstaan na herhaaldelijk krachtig draaien van de onderarm met gebogen elleboog. Dit leidt tot pijn in de elleboogplooi en beperkte beweging van de onderarm.
- Scheur: Een plotse, hevige strekkende kracht op de elleboog kan de bicepspees die aan het spaakbeen hecht, doen (af)scheuren. Dit resulteert in pijn en zwelling van de elleboog, gevolgd door een bloeduitstorting. De onderarm kan minder goed gedraaid worden.

Behandeling van Biceps Aandoeningen
De behandeling van bicepsaandoeningen is afhankelijk van de aard en ernst van het letsel.
Wat kun je zelf doen?
Rust is essentieel voor het herstel. Vermijd tijdelijk activiteiten die de klachten verergeren of de biceps overbelasten.
Wat kan je arts of zorgverlener doen?
- Bij overbelasting: Niet-steroïdale ontstekingsremmers (NSAID's), kinesitherapie, eventueel een corticoïden-injectie, en tijdelijk stoppen met belastende activiteiten.
- Bij ontsteking van de lange bicepskop: In ernstige of langdurige gevallen kan een operatie nodig zijn. Vaak wordt hierbij ontstekingsweefsel en eventuele botsporen verwijderd om de ruimte te vergroten ('anatomische herpositionering'). Sterk verzwakte pezen kunnen worden doorgesneden en opnieuw vastgehecht.
- Bij (af)scheuren van de bicepspees aan het spaakbeen: Operatief herstel is vrijwel altijd noodzakelijk.
- Bij een verplaatste lange bicepspeeskop: Pijnstilling, een cortisone-injectie, kinesitherapie en het ontlasten van de schouder kunnen verlichting bieden. Bij een volledige verplaatsing is een operatie aangewezen, waarbij eventuele andere letsels gelijktijdig behandeld kunnen worden.
Biceps-training: de 6 beste oefeningen om sterke biceps te krijgen
Triggerpoints, kleine knoopjes in de spierbuik, kunnen ook leiden tot pijnklachten die uitstralen naar de elleboogplooi of schouder. Deze kunnen effectief behandeld worden met dry needling en manuele triggerpoint de-activatie, gevolgd door preventieve maatregelen.

Bij een bicepspeesruptuur wordt vaak een operatie uitgevoerd om de scheur te herstellen, gevolgd door een revalidatietraject gericht op het geleidelijk opbouwen van mobiliteit, stabiliteit en kracht.
Meer gedetailleerde informatie over de Bicep Brachii is te vinden via wetenschappelijk onderzoek.