De schouder is het aanhechtingspunt voor het bovenarmbeen. Om de armen te kunnen laten bewegen ligt de kop van bovenarmbeen (caput humerus) in een holtevormig deel van het schouderblad. De kop van het bovenarmbeen is echter een stuk groter dan deze holte, net als een golfbal op een tee. Omdat de “bal” een stuk groter is dan de kom biedt dit zeer veel mobiliteit waardoor de bovenarm vrijwel alle richtingen op kan bewegen. Dit schoudergewricht wordt dus nauwelijks gehinderd door de connectie van hard weefsel, maar daardoor ook nauwelijks gesteund.
Om te zorgen dat het bovenarmbeen op de juiste plaats blijft ten opzichte van het schouderblad (scapula) en het gewricht te stabiliseren heeft de schouder de ondersteuning nodig van een viertal spieren, de zogenaamde rotatoren manchet en de lange kop van de biceps.
De meest voorkomende klachten bij sporters zijn schouderklachten. Er kunnen veel verschillende oorzaken van deze klachten zijn, al komen de behandelmethodes gelukkig vaak overeen. Toch is het handig te weten welk probleem speelt en in welke mate zodat je zo effectief mogelijk aan je herstel kunt werken, weet wanneer je je eigen bijdrage uitgeeft aan de huisarts en/of fysiotherapeut, maar natuurlijk ook hoe je het probleem kan voorkomen.
Veelvoorkomende Schouderblessures bij Bodybuilding
Bodybuilding is een sport die veel discipline en doorzettingsvermogen van je vraagt. Net als iedere andere sport brengt ook bodybuilding de nodige risico's met zich mee. Je bent natuurlijk de hele tijd in de weer met zware gewichten en vraagt veel van je lichaam. Vroeg of laat krijg je daarom waarschijnlijk een keer met een blessure te maken. De meest voorkomende bodybuilding blessures zitten in een klein hoekje, maar gelukkig kun je een aantal dingen doen om een blessure te voorkomen.
Impingementsyndroom
In het geval van impingement syndroom van de schouder is het meestal de pees, of de overgang van pees naar spier van de supraspinatus die ontstoken is. Dit gedeelte van de spier loopt door een nauwe tunnel, tussen het acromion (schouderdak) van de scapula en de kop van de bovenarm (caput humerus). Er wordt dan vooral pijn gevoeld bij beweging van de arm van het lichaam af (“abductie”) tussen de 60 en de 120 graden ten opzichte van het lichaam.
Het overgrote deel van schouderklachten wordt verzameld onder de naam shoulder impingement. Impingement is een verzamelterm voor diverse schouderklachten. Het houdt beknelling in van één of meerdere onderdelen van de schouder. De ruimte tussen de kop van het bovenarmbeen en het acromion en sleutelbeen (subarcromiale ruimte) is beperkt en druk bevolkt. In deze ruimte bevinden zich onder andere aanhechtingen, spieren, kraakbeen en slijmbeurzen. Omdat deze ruimte beperkt is, kan er onder verschillende omstandigheden beknelling ontstaan van deze onderdelen. Zo kan het sleutelbeen en acromion door een trauma, zoals een val, ingedrukt worden waardoor de ruimte kleiner wordt. Ook kunnen de slijmbeurzen en aanhechtingen door (micro)trauma ontsteken en opzwellen waardoor ze de ruimte meer vullen en bekneld raken. Omdat echter niet alle hieronder verzamelde klachten door beknelling (hoeven te) worden veroorzaakt, is de officiële term tegenwoordig subacromiaal pijnsyndroom dat dus meer naar de locatie verwijst in plaats van de oorzaak.
Bij het impingementsyndroom raakt de pees of de slijmbeurs van de musculus supraspinatus zodanig geïrriteerd dat deze gaat ontsteken. In veel gevallen ontsteken zowel de pees als de slijmbeurs. Dat komt doordat deze zich tussen het 'dak' van de schouder en het opperarmbeen bevinden. Bij herhaalde bewegingen waarbij je je arm optilt, kunnen de pees en slijmbeurs geïrriteerd raken doordat ze als het ware tussen het dak en het opperarmbeen geklemd worden. Het impingementsyndroom gaat dus altijd gepaard met tendinitis, bursitis of allebei. Symptomen van het impingementsyndroom zijn het slecht of niet kunnen bewegen van het schoudergewricht en een doffe pijn, zowel bij beweging als in rust. De pijn kan ineens ontstaan of langzaam op komen zetten en steeds heviger worden.
Rotator Cuff Blessures
De rotatorenmanchet is de groep spieren en pezen die het schoudergewricht op zijn plek houden. Bij overbelasting of een plotselinge impact kunnen één of meerdere pezen scheuren. Zo'n scheur in het rotatorenmanchet is een van de meest voorkomende bodybuilding blessures. De pees kan ineens scheuren, of een scheur ontstaat langzaamaan over een bepaalde periode, bijvoorbeeld door overbelasting door herhaalde bewegingen. In dat laatste geval is er sprake van een chronische scheur. Het belangrijkste symptoom van een scheur in het rotatorenmanchet is pijn, zowel bij in beweging als in rust. De pijn wordt na verloop van tijd steeds erger, en gaat vaak gepaard met het niet kunnen bewegen van de arm. Daarnaast voelen mensen vaak een soort gekraak in hun schouders als ze deze bewegen. Tenslotte kan een scheur in de rotatorenmanchet leiden tot spierverlies, en dat wil je als bodybuilder natuurlijk voorkomen.
Zoals de pezen kunnen ontsteken, kunnen ook de slijmbeurzen die tussen pezen en botten zitten ontstoken raken. Die slijmbeurzen zorgen ervoor dat de pezen niet rechtstreeks over het bot heen bewegen. Bij overbelasting kunnen ze ontstoken raken. Dit kan ook gebeuren als ze bekneld komen te zitten, bijvoorbeeld doordat je een oefening verkeerd uitvoert of door een val of klap. Een slijmbeursontsteking herken je doordat het lichaamsdeel waar de ontsteking zit pijn gaat doen. Daarnaast kan er sprake zijn van zwelling, en kan de huid rood worden en warm aanvoelen.
De belangrijkste slijmbeurs rond het schoudergewricht is de bursa subacromialis. De bursa subacromialis is de grootste ‘slijmbeurs’ in het menselijk lichaam. Hij bevindt zich tussen het tuberculum majus en minus, de erboven liggende boog gevormd door acromion, lig. coracoacromiale en processus coracoideus. Dit gebied wordt de subacromiale ruimte genoemd. De bursa zorgt ervoor dat de pezen van de rotatorencuff zonder veel weerstand onder het schouderdak door kunnen lopen. Wanneer de ruimte te klein wordt en de weerstand en druk te groot, kan een ontsteking optreden van zowel de slijmbeurs als de pezen wiens beweging beperkt wordt. De slijmbeurs raakt dan als het ware bekneld, vandaar de term “Impingement syndrome”.
AC-gewricht Blessures (Acromio-Claviculair Gewricht)
Het acromio claviculaire gewricht, in het Engels: AC-Joint, is de verbinding tussen het sleutelbeen (Clavicula) en een deel van het schouderblad, het acromion. Dit gewricht draagt voor 20% bij aan de bewegelijkheid van de schouder. Vandaar dat deze twee delen niet vastzitten. Deze verbinding wordt rechtstreeks gesteund /bijeengehouden door een ligament (ligamentum acromionclaviculare) dat beiden aan elkaar verbindt. Hiernaast zijn er nog 2 ligamenten die het schouderblad (bij de coracoid process) met het sleutelbeen verbinden (Ligamentum trapezoidem en conoideum en Ligamentum coracoclaviculare). In het geval van acromioclaviculaire instabiliteit zijn dus één of meerdere ligamenten gescheurd. Een instabiliteit van de eerste graad houdt in dat het ligamentum acromionclaviculare gerekt of gedeeltelijk gescheurd is. Bij graad 2 is deze daadwerkelijk gescheurd al is dit niet altijd zichtbaar met het blote oog. Bij graad 3 zijn er meerdere ligamenten gescheurd. Het acromion zakt hierdoor in wat leidt tot het pianotoetsfenomeen, een afhangende schouder.
Het AC gewricht is een verbinding van het schouderdak (Acromion) met het sleutelbeen (Clavicula). Deze verbinding bestaat uit een klein gewricht dat bekleed is met kraakbeen. Het schouderdak is een onderdeel van het schouderblad. Het sleutelbeen verbindt dus het schouderblad met de borstkas. Problemen in het AC gewricht uiten zich in pijn (vaak ’s nachts) boven op de schouder met uitstraling naar de nek. Bij bewegen is met name het volledig heffen van de arm pijnlijk. Bovenhoofdse werkzaamheden verergeren de klachten. Druk bovenop de schouder (bijv. zware rugzak) kan dan pijnlijk zijn.
Blessures aan dit gewricht worden meestal veroorzaakt door een val, een harde klap of door slijtage. Hierbij kan ook het schoudergewricht zelf uit de kom schieten. Meestal komt het voor bij mensen onder 35 jaar. Omdat deze groep mensen nog sporten doen zoals bijvoorbeeld rugby, voetbal, fietsen, sneeuwsporten, en hockey. Wij kunnen deze blessures goed vaststellen we gebruiken hiervoor onder andere ook echografie. Door middel van echobeelden kunnen we zien of er iets kapot is of juist niet. Bandjes, pezen en ander weefsel kunnen we hiermee mooi in beeld brengen. Soms is dit helemaal niet nodig omdat aan de buitenkant al te zien is dat er wat aan de hand is. Bijvoorbeeld omdat het sleutelbeen dan wel 2 cm hoger staat dan het schouderblad punt. De kans is dan groot dat er een bandje kapot is. We noemen dit ook wel het pianotoets fenomeen.
Bicepspees Blessures
Veel klachten die in de schouders worden ervaren, worden veroorzaakt door de aanhechtingen van de biceps aan de schouder. De naam biceps brachii geeft al aan dat dit een zogenaamde tweekoppige spier is. De koppen, de lange (caput longus) en de korte (caput brevis) hechten op twee verschillende plaatsen aan het schouderkapsel en kunnen dus ook verschillende klachten veroorzaken. Het overgrote deel van de klachten wordt echter veroorzaakt door de aanhechting van de lange kop. De aanhechting van de lange kop loopt vanuit de biceps door een groef in de humerus, het bovenarmbeen. Dit is de groef tussen het tuberculum minus en het tuberculum majus, de twee uitstekende bobbels aan de bovenkant van de humerus. Over deze groef loopt een ligament (een band van bindweefsel), het zogenaamde ligamentum transversum humeri (vertaald: dwarsliggende ligament van de humerus). Dit ligament moet ervoor zorgen dat de aanhechting niet uit de groef glijdt.
De meeste pijnklachten in de voorkant van de schouderkant worden veroorzaakt door een ontsteking of irritatie van de aanhechting van de lange kop. Oorzaken voor zo’n ontsteking in het algemeen zijn overbelasting/overtraining. Ook gebrekkige of eenzijdige voeding kan hiertoe leiden. De aanhechting(en) van een biceps kan/kunnen deels of volledig scheuren wat kan leiden tot de zogenaamde “Popeye muscle”. Doordat de biceps aan de bovenkant niet meer vastzit, zakt de spierbundel omlaag waardoor er een bal zichtbaar wordt. Dit kan alleen operatief worden verholpen.
Een andere pijnlijke klacht is luxatie van de aanhechting van de lange kop van de biceps. Zoals uitgelegd, loopt deze aanhechting door de groef tussen de twee uitstulpsels van het bovenarmbeen (intertubercular groove). De aanhechting wordt hierbij op de plaats gehouden door: De diepte van de groef, de strakheid van de aanhechting en de strakheid van het transversum ligament, de bindweefsel band die over de groef heen loopt en waar de aanhechting onderdoor loopt.
Diagnostiek: Zelf-testen en Professionele Beoordeling
Ik heb nu diverse mogelijke oorzaken van schouderklachten beschreven, voordat je kan gaan werken aan herstel moet je eerst weten wat de oorzaak is van jouw schouderklachten. Hier zijn diverse testen voor die je zelf zou kunnen uitvoeren. Let op! Deze kunnen tussen de 80%-95% zekerheid geven (afhankelijk van de test). Voor 100% zekerheid zijn vaak rontgen en/of MRI’s nodig. In praktijk echter zal een (huis)arts/fysiotherapeut ook eerst een behandelplan maken naar aanleiding van deze testen en pas verder kijken wanneer de behandeling geen resultaat oplevert of hier om andere redenen aanleiding toe is.
Zelf-testen
Hawkins-Kennedy-test (Supraspinatus en Slijmbeurs)
Met de Hawkings-Kennedy test kan je bepalen of schouderklachten mogelijk veroorzaakt worden door een ontstoken slijmbeurs of ontsteking in de rotatorenmanchet, in het bijzonder de supraspinatus. De arm op zo’n 60 graden vooruit gestrekt en vervolgens wordt de onderarm naar binnengebogen (alsof je iemand met één arm omhelst). Vervolgens wordt de hand naar beneden gedrukt. Wanneer er pijn aan de achterkant wordt gevoeld, wijst dit vaak op een ontstoken supraspinatus en/of slijmbeurs.
Empty/Full-can-test
De Empty-Can-Test toont een mogelijk ontstoken of zelfs gescheurde aanhechting van de supraspinatus aan. Je laat je arm door een ander optillen tot recht vooruit, dus 90 graden ten opzichte van je romp, en dan 45 graden naar buiten. De handpalmen zijn naar binnen gericht tot dit punt. Dan draai je je hand met de duim naar beneden alsof je een blikje leeg gooit. Dan laat je druk op de uitgestoken hand uitoefenen terwijl jezelf deze druk weerstaat door tegen te drukken. Wanneer je pijn voelt in de achterkant van de schouder kan dit wijzen op een ontstoken aanhechting van de supraspinatus. Gebleken is dat de Full-can-test de supraspinatus beter isoleert waardoor met meer zekerheid is te stellen dat het de supraspinatus is en bijvoorbeeld niet de aanhechting van de biceps. De test wordt op dezelfde manier uitgevoerd, maar nu dus met de duim naar boven gericht (geproneerd).
Neer’s impingement-test
Met Neer’s impingement test kijk je ook of er sprake is van een ontsteking van de supraspinatus, maar de uitkomst kan ook wijzen op een ontstoken aanhechting van de lange kop van de biceps. Strek je arm weer voor je op 60 graden, maar laat deze vervolgens door de ander verder optillen tot de arm naast het hoofd is en recht omhoog wijst. Door de arm zo op te laten tillen, simuleer je de impingement. Als beklemming inderdaad de klachten veroorzaakt dan zou(den) deze nu voelbaar moeten zijn aan de zij/achterkant van de schouder. Pijn aan de voorkant van de schouder is een aanwijzing voor een ontstoken lange kop van de biceps.
Speedtest - Aanhechting lange kop van de biceps
Bij de snelheidstest hou je de arm gestrekt naar beneden met de handpalm naar voren en dus duim naar buiten. Vervolgens breng je de arm gestrekt omhoog met weerstand (bijvoorbeeld iemand die tegendrukt). Wanneer je hierbij pijn voelt aan de groef tussen het tuberculum minus en het tuberculum majus (aan de voorkant van de schouder) dan heb je waarschijnlijk een ontsteking van de aanhechting van de lange kop van de biceps.
Drop-arm-test
De drop-arm test kan een duidelijke aanwijzing zijn van een gescheurde aanhechting van de rotatorenmanchet.
Professionele Diagnostiek
Afwijkingen aan de botten (artrose, fracturen, luxaties, verkalkingen) zijn met een röntgenfoto goed te beoordelen. Helaas is bij veel mensen met AC klachten op de foto niets afwijkends te zien, zelfs al is er sprake van weggesleten kraakbeen (artrose). Met ECHO- of MRI-onderzoek kan vocht of een verdikt kapsel geconstateerd worden, echter dan nog is niet bewezen dat die structuur de pijn opwekt. Omdat pijn bij de schouder vaak uitstraalt kan het geven van een injectie in het AC gewricht een goede methode zijn om de bron van de pijn te lokaliseren.
Wanneer u bij ons komt zullen we eerst wat vragen stellen en naar de schouder kijken. Daarna zal er een onderzoek plaats vinden waarbij met name naar de mobiliteit gekeken zal worden. Eventueel kunnen zij nog wat aanvullende testen verrichten die met zekerheid moeten vaststellen dat er wat aan de hand is met het AC-gewricht.
Zelf diagnose van schouderpijn met deze tests
Behandeling en Preventie van Schouderklachten
De behandeling van schouderklachten hangt sterk af van de specifieke blessure. Echter, er zijn algemene principes en preventieve maatregelen die voor de meeste schouderproblemen gelden.
Rust en Bescherming
Behandeling bestaat de eerste 2 weken vooral uit rust en bescherming en beperking van de bewegingsbaan door een mitella. Bewegingen voorlangs naar binnen en achterwaarts moeten voorkomen worden om de ruimte van de twee delen van het gewricht niet te vergroten. De banden moeten de kans krijgen te herstellen waarbij eventueel littekenweefsel de nieuwe stabiliteit kan ondersteunen. De instabiliteit wordt hiermee beperkt. Cosmetisch blijf je met de afhangende schouder zitten. Vroeger werd dit nog wel operatief gecorrigeerd, maar dit leverde vaak nog meer problemen op in het schoudergewricht. Naast rust kan koelen helpen. Vermeden moet worden op de pijnlijke kant te slapen, niet alleen voor de pijn. Een mitella moet hoog genoeg gedragen worden zodat de arm niet teveel hangt. Na 2 weken kan er langzaam gerevalideerd worden waarbij nog steeds moet worden opgepast voor adductie (bewegingen naar binnen).
Bij een peesontsteking is het heel belangrijk dat je voldoende rust houdt. Als je te snel weer terug naar de sportschool gaat, loop je kans dat de ontsteking steeds erger wordt.
Een slijmbeursontsteking herken je doordat het lichaamsdeel waar de ontsteking zit pijn gaat doen. Daarnaast kan er sprake zijn van zwelling, en kan de huid rood worden en warm aanvoelen. Raadpleeg altijd een arts als je bovenstaande symptomen hebt, en stop meteen met trainen. In sommige gevallen kan de arts een ontstekingsremmer voorschrijven, maar de belangrijkste factor in het genezingsproces van een slijmbeursontsteking is rust.
Bij een verstuiking is het belangrijk dat je deze blessure goed laat genezen. Als je te vroeg weer de sportschool ingaat, loop je het risico dat het gewricht chronisch verzwakt raakt en instabiel wordt. Rust houden is daarom het eerste dat je moet doen. Eventueel kun je de verstuiking koelen en omhoog houden om de zwelling tegen te gaan. Na een paar dagen kun je langzaam beginnen met het gewricht bewegen om zo het bewegingsbereik steeds te vergroten.
Fysiotherapie en Revalidatie
De behandeling van het impingementsyndroom bestaat uit rust en fysiotherapie. Als je een spier verrekt, scheuren de vezels in de spier. Dat kunnen kleine scheuren zijn, maar ook serieuze blessures die veel pijn veroorzaken. Een verrekking wordt veroorzaakt doordat je de spier overstrekt of te veel belast, bijvoorbeeld met te zware gewichten. Bij kleine scheuren voel je slechts een lichte pijn, maar bij zware verrekkingen kunnen er ook zwellingen, bloeduitstortingen en grote spierscheuren optreden, waardoor je het betreffende lichaamsdeel slechter of niet meer kunt bewegen. Ook bij een verrekking is het van levensbelang dat je voor een goed herstel zorgt.
De fysiotherapeut zal de correcte oefeningen toelichten. Het is belangrijk om specifieke oefeningen te doen om schouderstijfheid te voorkomen. Daarnaast is je core een van de belangrijkste spiergroepen als het om een goede balans gaat.
Manuele therapie - Uw gewricht is vaak stijver geworden maar ook andere gewrichten rond om het gewricht zijn vaak stijver. Met manuele therapie kan dit soepeler gemaakt worden.
Pijnvermindering - Uw fysio kan met verschillende behandeltechnieken proberen om uw pijn te verzachten.
Oefentherapie, injecties en in sommige gevallen een operatie. De meeste aandoeningen van het AC gewricht kunnen zonder medisch ingrijpen behandeld worden. Dit geldt in het bijzonder voor de niet-traumatische klachten. Van belang is na te gaan welke factoren de klachten veroorzaakten of onderhouden. De fysiotherapeut kan het bewegingsgedrag van de schouderregio analyseren. Bij een acuut letsel kan een ondersteunde tape op het AC gewricht aangebracht worden.
Wanneer een patiënt de activiteiten pijnvrij kan uitvoeren, zal een begeleide terugkeer naar de oude activiteiten worden gestart. Deze terugkeer zal een aantal weken tot maanden in beslag nemen.
Preventieve Maatregelen
Een goede warming-up is essentieel. Niet alleen om ervoor te zorgen dat je beter presteert, maar helemaal om er zeker van te zijn dat het risico op blessures zo klein mogelijk is. Doordat je de spieren vast opwarmt en de gewrichten soepel maakt, loop je minder kans op verstuikingen en verrekkingen. Daarnaast bouw je als het ware langzaam naar de grootste krachtsinspanning toe, zodat je lichaam beter voorbereid is op wat gaat komen.
Als serieuze bodybuilder kun jij natuurlijk geen blessures gebruiken. Voor de 7 meest voorkomende bodybuilding blessures moet je dan ook altijd waakzaam zijn.
De juiste techniek betekent ook dat je de juiste gewichten gebruikt. Stoer doen met te zware gewichten die je eigenlijk helemaal niet kunt tillen is nooit een goed idee. Ken je het gezegde 'een ketting is zo sterk als de zwakste schakel'? Dat is bij het lichaam ook zo. Als je aan de ene kant van je gewricht hele sterke spieren hebt terwijl de spieren aan de andere kant zwakker zijn, is dat gewicht ook automatisch zwakker en vatbaarder voor blessures. Ga dus op zoek naar je zwakke punten, voor zover je die hebt, en zorg ervoor dat je ook deze goed traint.
Als we je nog moeten uitleggen dat de juiste techniek van levensbelang is, ben je verkeerd bezig. Oefeningen onzorgvuldig uitoefenen is waarschijnlijk de grootste oorzaak van blessures. Deadlifts en squats uitvoeren met een gebogen rug is bijvoorbeeld een hele goede manier om een lage rughernia op te lopen.
Als je tijdens je training goed drinkt, heeft dit een positieve invloed op je prestaties. Andersom ben je als je te weinig water drinkt ook vatbaarder voor blessures. Je spieren kunnen zonder water niet optimaal functioneren, wat tot een van de meest voorkomende bodybuilding blessures kan leiden. Daarnaast wordt het kraakbeen in je gewrichten stijver en zwakker als je te weinig water drinkt. Water is van levensbelang, dus zorg ervoor dat je altijd genoeg drinkt. Neem bijvoorbeeld een extra grote bidon mee naar de training en drink deze helemaal leeg.
Rust houden natuurlijk het eerste dat je moet doen bij de meest voorkomende bodybuilding blessures. Maar ook als er niets aan de hand is, moet je ervoor zorgen dat je genoeg rust neemt tussen je trainingen door. Als je dat niet doet, kunnen je spieren zich niet herstellen van de training. De volgende keer zijn ze dan veel gevoeliger voor blessures.
Chirurgische Interventie
Wanneer pijnstilling en anesthesie onvoldoende blijken, kan de arts u een operatie voorstellen. Na de operatie gaat u naar de uitslaapkamer. Verpleegkundigen bewaken u totdat u wakker bent uit de narcose. Wanneer u na de operatie weer uw bed uit kunt, krijgt u een draagband. Wanneer alles goed verloopt mag u de dag na de operatie naar huis.
Bij aanhoudende pijnklachten door artrose kan een operatie nodig zijn. Dit hangt af van de ernst van de blessure. Het AC-gewricht verbindt een deel van het schouderblad met het sleutelbeen. Klachten kunnen ontstaan door overbelasting, een verkeerde beweging of trauma. De behandeling kan bestaan uit fysiotherapie, injecties of een operatie. Dit is afhankelijk van de ernst en oorzaak van de klachten. Operaties zijn vooral voorbehouden aan gevallen van slijtage (artrose) wanneer andere behandelingen geen effect hebben.
Een arts zal de scheur in het rotatorenmanchet eerst proberen te laten herstellen zonder operatie, bijvoorbeeld met behulp van medicatie, injecties of fysiotherapie. Werkt dit niet, dan is een operatie noodzakelijk. Dit is een serieuze ingreep; je moet na zo'n operatie lang revalideren, en een deel van de patiënten krijgt het volledige bewegingsbereik van de schouder nooit meer terug.
Zelf diagnose van schouderpijn met deze tests
tags: #steken #aanhechting #sleutelbeen #bodybuilding