Vaccins zijn essentieel voor de volksgezondheid en beschermen ons tegen ernstige infectieziekten door een afweerreactie in het lichaam op te wekken. Deze vaccins bevatten dode (geïnactiveerde) of levend verzwakte virussen of bacteriën, of delen daarvan. Zodra deze ziekteverwekkers in het lichaam terechtkomen, komt het immuunsysteem in actie en maakt het lichaam afweercellen en antistoffen aan. Daardoor ben je bij een infectie beter beschermd tegen (ernstige) ziekte.
De opgewekte afweerreactie kan echter wel ongewenste effecten hebben, ook wel bijwerkingen genoemd. Daarnaast bevatten vaccins hulpstoffen en reststoffen die bij gevoelige personen een reactie kunnen veroorzaken. Gelukkig zijn de meeste bijwerkingen niet ernstig en gaan ze vanzelf over na een aantal dagen, zonder dat behandeling nodig is.
Er wordt veel onderzoek gedaan naar bijwerkingen van vaccins en geneesmiddelen. Iedereen kan bijwerkingen ervaren na vaccinatie. Als je eerder bijwerkingen hebt ervaren, hoeft dit niet te betekenen dat je dezelfde klachten weer zult krijgen bij een nieuwe vaccinatie. En andersom geldt dit ook.
Veelvoorkomende Bijwerkingen
Reacties op of rondom de prikplek, zoals roodheid, pijn of zwelling, ontstaan meestal binnen 48 uur na vaccinatie. Dit zijn de meest voorkomende reacties na vaccinatie. Soms raakt het gebied rond de prikplek zo opgezwollen dat het over het schouder-, elleboog-, knie- of heupgewricht heen gaat, of rondom de hele bovenarm. Dit wordt ook wel ‘extensive limb swelling’ genoemd.
Systemische reacties, zoals koorts, hoofdpijn, spierpijn en niet lekker voelen (malaise) kunnen enkele uren tot dagen na vaccinatie ontstaan. Koorts is een veelvoorkomende bijwerking van vaccinatie. Meestal ontstaat koorts 6 tot 8 uur na vaccinatie, maar het kan ook al na 3 uur of pas na 24 uur ontstaan.
Na vaccinatie kun je een grieperig gevoel ervaren, ook wel malaise genoemd. Je voelt je dan niet lekker en kunt last hebben van koude rillingen en vermoeidheid. Ook hoofdpijn, spierpijn en koorts kunnen voorkomen. Bij jonge kinderen uit malaise zich vaak in meer slapen dan normaal, huilen, een verminderde eetlust, lusteloosheid of hangerigheid.
Maag-darmklachten zoals buikpijn, diarree, misselijkheid en overgeven zijn bekende en veel voorkomende bijwerkingen na vaccinatie. Bij de meeste vaccins ontstaan maag-darmklachten binnen 24 uur na de vaccinatie. Na de vaccinatie tegen bof, mazelen en rodehond (BMR) is dit na ongeveer 5 dagen.
Het komt ook voor dat mensen flauwvallen nadat ze zijn gevaccineerd. Dit duurt een paar seconden tot enkele minuten en wordt meestal veroorzaakt doordat de hersenen even te weinig bloed krijgen. Gevoelens van angst of spanning voor de vaccinatie of pijn door de inenting kunnen flauwvallen uitlokken. Klachten die samen kunnen gaan met flauwvallen zijn een licht gevoel in het hoofd, zwarte vlekken voor de ogen, zweten, misselijkheid, bleekheid, een piep in de oren of geeuwen.
Door vaccinatie kunnen er galbulten ontstaan, ofwel netelroos of urticaria. Het is te herkennen aan roze of rode vlekken op de huid, soms met een wit randje. Galbulten kunnen erg jeuken en branderig aanvoelen. Ze kunnen binnen enkele minuten ontstaan, maar ook pas een paar dagen na de injectie.
Wanneer Medische Hulp Zoeken?
Bijwerkingen gaan meestal vanzelf over na een aantal dagen, zonder dat behandeling nodig is. Houden klachten langer dan twee weken aan of maak je je zorgen? Neem dan contact op met een arts.
Heftige allergische reacties na een vaccinatie zijn erg zeldzaam. Een acute allergische reactie ontstaat meestal binnen een paar minuten tot een half uur na vaccinatie. Vertraagde allergische reacties kunnen uren tot dagen na vaccinatie ontstaan. Bel bij hevige benauwdheid, zwellingen of ziekte direct 112.
Belangrijke Overwegingen bij Vaccinatie
Niet alle vaccins worden via een injectie gegeven. Zo wordt het rotavirusvaccin bijvoorbeeld via druppels in de mond toegediend. Bij levend verzwakte vaccins ontstaan bijwerkingen vaak ook later.
Het is belangrijk om goed af te wegen of een reis naar de subtropen of tropen tijdens de zwangerschap wel of niet gemaakt moet worden. Veel ziektes kunnen tijdens de zwangerschap ernstiger verlopen. Sommige vaccinaties worden (liever) niet tijdens de zwangerschap gegeven. Het is sterk aan te raden om met de huisarts of specialist te overleggen of een verblijf in deze gebieden wel verantwoord is.
Voor het afzeggen van een afspraak vragen wij u om minimaal 24 uur van tevoren telefonisch contact op te nemen met de afdeling Reizigerszorg. Voor zover ons bekend is er geen relatie tussen vaccinaties enerzijds en alcohol of drugs anderzijds. Sommige medicijnen hebben wel consequenties voor het vaccinatie- en malaria-advies. Vermeld als u komt welke medicijnen u gebruikt.
Als u zich niet lekker voelt na de vaccinatie, meld dit dan aan één van onze medewerkers of neem contact op met de afdeling Reizigerszorg. Ouderen zijn kwetsbaarder, kunnen eerder uitdrogen door diarree en hebben vaker complicaties bij ziektes, opgelopen in de tropen. Ook kan de vaste medicatie die u gebruikt minder goed werken bij ernstige diarree.
Bent u angstig voor de prik? Meld dit dan bij de verpleegkundigen van GGD Reizigerszorg. Zorg dat u iets gegeten heeft voordat u komt.
De beschermingsduur van uw vaccinatie is afhankelijk van het soort vaccinatie. De geldigheid varieert van een aantal weken tot mogelijk zelfs levenslang. Zo biedt de difterie tetanus polio (DTP) vaccinatie 10 jaar bescherming na een volledige serie, terwijl de gele koorts vaccinatie vanaf 10 dagen na toediening in de meeste gevallen levenslange bescherming geeft.
Onderzoek en Melding van Bijwerkingen
Reacties die na vaccinatie optreden hoeven niet altijd veroorzaakt te zijn door een vaccin of vaccinatie. Er kunnen ook andere oorzaken zijn. Sommige reacties zouden dus ook plaatsvinden wanneer er geen vaccinatie was gegeven. Het is lastig om vast te stellen of een reactie door de vaccinatie komt of dat het gaat om toeval.
Bijwerkingencentrum Lareb verzamelt en verspreidt informatie over bijwerkingen. Je kunt zelf vermoedelijke bijwerkingen melden waarvan jij vindt dat anderen het moeten weten. Wij doen ook onderzoek naar de ervaringen met vaccins met behulp van online vragenlijsten. Daarnaast brengen wij ieder jaar rapporten uit over de gemelde bijwerkingen van de vaccins uit het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) en de griep- en pneumokokkenvaccins.
De producent is verantwoordelijk voor de veiligheid van het coronavaccin. Er gelden strenge eisen voor vaccins. Coronavaccins mogen in de Europese Unie alleen worden gebruikt als ze voldoen aan alle eisen van de Europese wet. Dat zijn strenge eisen over kwaliteit, veiligheid en of het vaccin goed werkt. Als later blijkt dat bepaalde bijwerkingen door het vaccin kunnen komen, dan kan de producent daarvoor aansprakelijk worden gesteld. Onderzoek moet dan bewijzen dat de producent van het vaccin ook echt verantwoordelijk is voor deze bijwerkingen.
Deze bijwerkingen kunnen ontstaan na vaccinatie
Op onze Kennisbank Vaccins vind je nog meer kennis over bijwerkingen na vaccinatie. Je kunt er zoeken op bijwerking, vaccinatie of combinatie van beide.
De meeste bijwerkingen van coronavaccins duren kort, zoals spierpijn, vermoeidheid of koorts. Sommige mensen hebben langer klachten. Uw huisarts kan u helpen of doorverwijzen. Door langdurige klachten kunt u ook andere ondersteuning nodig hebben. Heeft u medische klachten na uw coronavaccinatie? U kunt altijd terecht bij uw huisarts. De huisarts kan u doorverwijzen naar een medisch specialist. In Nederland wordt bijna alle zorg vergoed. Ook is het belangrijk om uw klachten te melden bij het Bijwerkingencentrum Lareb.
Vermoedt u bijwerkingen van uw vaccinatie? En heeft u daardoor niet genoeg inkomen of vermogen om van te leven? Als u geen recht op een andere uitkering of voorziening heeft, kunt u misschien bijstand aanvragen. Dat doet u bij de gemeente waar u woont.
tags: #niet #fit #voor #vaccinatie