De winter roept vaak beelden op van kou, sneeuw en ijs. Maar wat betekent de winter eigenlijk voor de wereld om ons heen? Van dieren die zich voorbereiden op de kou tot de wetenschap achter ijs en sneeuw, de winter is een seizoen vol fascinerende fenomenen.
Dieren in de Winter
De winter is voor veel dieren een uitdaging. Er is weinig voedsel en de temperaturen dalen drastisch. Hoe bereiden dieren zoals eekhoorns, vleermuizen en herten zich voor op deze barre omstandigheden? Sommige dieren, zoals egels of slaapmuizen, doen een winterslaap om energie te besparen. Andere dieren, zoals eekhoorns, gaan in winterrust. Ze slapen veel, maar worden soms wakker om wat te eten. Jammer genoeg houden mensen geen winterslaap. Ons lichaam kan dat namelijk helemaal niet aan. Maar het zou soms best handig zijn!
Vogels hebben het in de winter ook niet makkelijk. In de winter, vooral als het vriest en er sneeuw ligt, kunnen vogels lastig insecten, bessen en zaden vinden. Je kunt ze helpen door ze voer en water te geven. Verwen de vogels in jouw tuin. Zo maak je zelf, met hulp van een volwassene, en de tips en het filmpje van IVN de leukste en lekkerste vogelcupcakes. Niet alle vogels trekken in de winter naar het zuiden. Vogels die hier blijven noemen we standvogels. Hoe kunnen wij die vogels helpen in de winter? Er zijn in Nederland heel veel soorten vogels die wat van de winter merken. Hoe ze daarmee omgaan hoor je in de video op de site van het Jeugdjournaal.
Ook de insectenwereld bereidt zich voor op de winter. Waar zijn 's winters de zwermen muggen die je in een warme herfst nog zag? Daphne laat zien hoe je een hotel maakt waar lieveheersbeestjes veilig kunnen overwinteren.
De Kracht van Kou
Hoewel kou vaak als ongemak wordt ervaren, kan het ook heel handig zijn. Er zijn zelfs plekken die kou transporteren. Janouk leert wat kou is en gaat op bezoek bij een plek waar ze heel goed kunnen omgaan met kou. Bij koud weer trek je natuurlijk je winterjas aan. Sommige mensen beweren dat als je binnen al een warme jas aanhebt, je er buiten niets meer aan hebt. Maar is dat wel zo? Sosha en Eva zoeken het uit.
Kou is ook essentieel voor sporten als curling en schaatsen. Curling speel je op het ijs. Je schuift de stenen met een draai zo dicht mogelijk bij de middelste stip, het huis. Met de bezem laat je ze nog sneller gaan. Als het hard vriest, kunnen we schaatsen! Leuk! Maar weet je wel hoe moeilijk het is om goede schaatsen te maken? In het Thialf-stadion maken ze van Fries slootwater 'kampioensijs'. IJskristallen spelen daarbij een belangrijke rol. Wat is het geheim van de ijsmeester in Heerenveen? Nederland is een schaatsland. Het hoort bij onze cultuur. Maar de laatste jaren vriest het in de winter niet hard genoeg om op natuurijs te kunnen schaatsen. Het is dus al heel lang geleden dat er voor het laatst een Elfstedentocht is geweest. Maar gelukkig zijn er ook kunstijsbanen. Mensen schaatsen al heel lang. Dit kun je zien op oude schilderijen. Maar wie heeft de schaats eigenlijk uitgevonden? Schaatsen op natuurijs is vooral leuk voor mensen. Als het vriest kan het heel druk worden in gebieden waar normaal gesproken dieren de baas zijn. Manon helpt boswachter Anne met het beschermen van otters, aalscholvers en andere wilde dieren. Op de site van het Jeugdjournaal vind je antwoord op de vraag waarom Nederland zo goed is in schaatsen. Kijk eens rond in dit digitale "Schaatsenmuseum". Je vind er veel informatie over schaatsen, de verschillende schaatssporten, over kampioenen en wereldrecords. Alles weten over marathonschaatsen? Wil je meer weten over schaatsen en skaten? En wil je anderen meer vertellen over deze sporten?
Met kou kun je ook prachtige ijsbellen blazen. Het is niet alleen leuk, maar het ziet er ook nog eens fantastisch uit. Al die kleine ijskristallen bij elkaar lijken wel kleine kunstwerken op je bel. Benieuwd hoe je ijsbellen maakt?
De Magie van Sneeuw
Als er sneeuw ligt, kun je sleeën! Deze kinderen wonen in de bergen waar je in de winter elke dag kunt sleeën. Ze maken een schans en roetsjen er vanaf. Superleuk! Sneeuw!!! Wat weet jij eigenlijk van die dwarrelende witte vlokken? Sneeuw bestaat uit water en lucht. Hoeveel water blijft erover van een vol glas sneeuw? Soms komt er geen regen uit de wolken, maar sneeuw. Als het gaat vriezen in de wolk, veranderen de waterdruppeltjes in heel fijne ijskristallen. Die plakken aan elkaar en worden sneeuwvlokken. IJzige weetjes! Waarom sneeuwt het zo weinig in Nederland en is het ook vaak zo snel weg? En kunnen we in de toekomst meer sneeuw verwachten?
Als het gesneeuwd heeft, zijn de sporen van dieren extra goed zichtbaar. Toon gaat samen met spoorzoeker Rene op zoek naar sporen van wilde dieren in het bos. Als het gesneeuwd heeft, lijkt de wereld altijd stiller dan normaal. En dat klopt ook, want sneeuwblokken absorberen geluid.
Kom, dan maken we een sneeuwpop! Als het sneeuwt willen de kinderen naar buiten. Buiten kunnen ze een sneeuwpop maken. Als de sneeuwpop af is mist hij nog een neus en ogen. Dus moeten de kinderen op zoek.
Winterse Tradities en Wetenschap
De winter is ook verbonden met tradities en specifieke gerechten. In de winter draaien de rookworstmakers op volle toeren. Waar komt die Hollandse rookworsttraditie toch vandaan? Nienke gaat op bezoek bij ambachtelijke slager John die het hele recept laat zien. In de fabriek doet ze het dunnetjes over, maar dan met twee miljoen worsten per week! Het is al tijden een typisch Nederlands gerecht: stamppot van aardappels, wortelen, uien, jus en worst. Maar waar komt die hutspot eigenlijk vandaan?
2000 jaar geleden blies men op de midwinterhoorn om de boze geesten te verdrijven. In Twente is het traditie en wordt er nog steeds, op de dagen rond Kerst, op de midwinterhoorn geblazen.
In de Duitse bergen kan een mooi sneeuwlandschap ineens veranderen in een levensgevaarlijk gebied. Lawines bedreigen het leven van de bewoners van het gebied. Het Jeugdjournaal geeft antwoord op drie vragen over lawines: Hoe ontstaan lawines? Wanneer gaan ze schuiven?
De winterse kou kan ook zorgen voor gladheid op de wegen. Als er sneeuw is voorspeld, moet de strooizoutstrooier aan de bak. Strooizout verlaagt namelijk het vriespunt van water, waardoor gladheid wordt bestreden. Kun jij weer veilig de weg op! Elke winter zie je de strooiwagen weer langskomen, maar hoe werkt zo’n wagen? Als de wegen in de winter glad zijn door sneeuw of ijzel, komen er vaak strooiwagens langs die met strooizout de wegen weer begaanbaar maken. Maar hoe wordt strooizout eigenlijk gemaakt? Daarvoor beginnen we bij een grote zoutmijn. Met kou en winters weer kan het flink glad zijn op de weg. En daarom wordt er gestrooid met zout. Het zorgt ervoor dat de weg minder glad is, en dus veiliger. Maar waar komt dat zout vandaan? Het Jeugdjournaal geeft antwoord op deze vraag.
Warme Truiendag is een initiatief om energie te besparen. Op 6 februari 2026 is het Warme Truiendag. Meedoen is simpel: zet de verwarming lager, trek een extra warme trui aan en bespaar 6% energie en CO2 per graad. Op warmetruiendag zet je de verwarming lager, en trek je een warme trui aan om energie te besparen.
Nieuw depot strooizout moet einde maken aan tekort
Natuur en Klimaat
Het klimaat verschilt per regio. Op het Italiaanse eiland Sicilië heerst een ander klimaat dan in Nederland. De winters zijn er zachter. Daarom kom je daar in de winter heel wat rijpe groenten en fruit tegen. In het voorjaar mogen ze weer naar buiten! In de zomer staan koeien in de wei. Maar in het najaar en de winter groeit er minder gras en is er niet genoeg te eten! Dus in het najaar gaan de koeien op stal.
Ganzen uit het hoge noorden, zoals Scandinavië en Siberië, komen in de winter naar Nederland. Ze vliegen duizenden kilometers om hier gras te komen eten.
Er zijn wel 600 verschillende soorten naaldbomen. En ze zijn de hele winter groen! Wat is het verschil tussen de den, de spar en de lariks? Hoe beschermen planten zich tegen kou?
HoelaHoep en de Winter
Het kinderprogramma HoelaHoep verkent ook het thema winter. Hoela vindt alles prachtig, maar Hoep vindt het maar niks. Veel te koud. Dit thema wordt verkend in verschillende afleveringen, waarbij de kinderen worden uitgenodigd om mee te denken en oplossingen te vinden.
