De Digitale Transformatie van Energieopwekking: Slimme Meters en Data-Gedreven Netwerken

Elke burger is bewust van het feit dat we rustig aan afstappen van fossiele energiebronnen, zoals gas en steenkool. Die overstap kunnen we natuurlijk alleen maken als we de oude energiebronnen vervangen door nieuwe, hernieuwbare vormen van energie. Die transitie gaat de goeie kant uit, zonder dat daarvoor grote veranderingen nodig waren, behalve de bouw van windmolens en de installatie van zonnepanelen. Maar in de toekomst zal er meer nodig zijn. Een energiemix die quasi volledig uit renewable energie bestaat, maakt je afhankelijk van zon en wind. Maar wat als de zon niet of amper schijnt? Om met deze uitdaging om te kunnen gaan, weet ik uit ervaring dat de energietransitie ook een digitale transitie zal gaan zijn. Het opwekken van hernieuwbare energie zal gepaard gaan met pieken en dalen. Dankzij real time monitoring kunnen we die beter opvangen en voorspellen. Tevens kan hiermee real time verbruik en gebruik op elkaar afgestemd worden. Zo blijft de energiebevoorrading gegarandeerd maar ook efficiënt. De energiemix van de toekomst zal niet alleen bestaan uit energie afkomstig van grote windmolen- of zonneparken. Bedrijven zullen ook zelf steeds meer groene stroom opwekken en die aanleveren bij het net. Ook dat gaat gepaard met een grillige aanbodscurve: bedrijven zullen stroom op het net leveren op momenten wanneer ze die energie niet volledig zelf nodig hebben. Je hoort het al: data zullen in de toekomst een cruciale rol spelen in onze moderne energievoorziening. Dat is vandaag al het geval en daarvoor heb je connectiviteit nodig die 100% betrouwbaar is. Hoe sneller de verbinding, hoe sneller informatie kan worden verzameld, uitgewisseld en geanalyseerd. Waarom ik je dit vertel? Omdat ik elk dag opnieuw zie hoe belangrijk futureproof, slimme en veilige cloudinfrastructuur- en connectiviteitsoplossingen zullen zijn voor bedrijven, overheden en non-profitorganisaties. Enkel door een maximale connectiviteit en beschikbaarheid van data kan iedereen bijdragen en de vruchten plukken van de digitale transitie.

De digitale meter, ook wel ‘digitale elektriciteitsmeter’, ‘slimme meter’ en ‘smart meter’ genoemd, registreert elk kwartier hoeveel elektriciteit je van het elektriciteitsnet afneemt en hoeveel zelf geproduceerde elektriciteit je in datzelfde kwartier aan het elektriciteitsnet levert. Digitale meters worden in veel landen uitgerold als onderdeel van een bredere inspanning om de energie-efficiëntie te verbeteren en de overgang naar een duurzamere energievoorziening te ondersteunen. Door het energieverbruik te meten en te monitoren, kunnen digitale meters helpen om pieken in het netwerk te voorkomen en energie-efficiëntie programma’s te ontwikkelen om energieverspilling te verminderen. Digitale meters hebben een sleutelrol in de energietransitie.

Digitale meter met netwerkverbinding

Wat is een Digitale Meter en Hoe Werkt Het?

Een digitale meter is een geavanceerde elektriciteitsmeter die digitale informatie over je energieverbruik verzamelt en opslaat. De meter kan op afstand worden uitgelezen. In tegenstelling tot de oude analoge meters die alleen het totale verbruik registreerde, kan een digitale meter het energieverbruik in realtime bijhouden. De digitale meter meet continu en tot op de watt nauwkeurig - althans dat is de bedoeling - het verbruik en geeft het via de netbeheerder automatisch door aan het energiebedrijf. Ook is het mogelijk om sluimerverbruik inzichtelijk te krijgen. Dat is het energieverbruik dat voortkomt uit apparaten die niet bewust, onnodig en/of altijd aanstaan.

Een digitale meter werkt door middel van communicatietechnologie, zoals een SIM-kaart, om gegevens te verzenden en te ontvangen. De digitale meter is verbonden met het energienetwerk en de meterstanden worden regelmatig doorgegeven aan de netbeheerder. Dit kan op afstand worden gedaan, zonder dat er iemand bij je thuis hoeft te komen om de meterstanden op te nemen.

Je kan een digitale meter ‘slim’ maken door hem te koppelen aan bepaalde apps, toepassingen en ‘slimme’ huishoudtoestellen. Zo kan je je elektrische apparaten laten werken op de meest voordelige tijdstippen. Dit kan via de P1-gebruikerspoort.

De Rol van Digitale Meters in de Energietransitie

Digitale meters zijn essentieel voor de energietransitie. Ze maken een nauwkeurige monitoring van energieverbruik mogelijk, wat cruciaal is voor het balanceren van het elektriciteitsnet. Door real-time data te verzamelen, kunnen netbeheerders beter inspelen op pieken en dalen in de vraag en het aanbod van energie. Dit is met name belangrijk bij de integratie van fluctuerende hernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind.

De energiemix van de toekomst zal niet alleen bestaan uit energie afkomstig van grote windmolen- of zonneparken. Bedrijven zullen ook steeds meer groene stroom opwekken en die aanleveren bij het net. Dit gaat gepaard met een grillige aanbodscurve: bedrijven zullen stroom op het net leveren op momenten wanneer ze die energie niet volledig zelf nodig hebben. Data zullen in de toekomst een cruciale rol spelen in onze moderne energievoorziening. Dat is vandaag al het geval en daarvoor heb je connectiviteit nodig die 100% betrouwbaar is.

Grafiek van energiepieken en dalen door hernieuwbare bronnen

Smart Grids: Het Intelligente Energienetwerk van de Toekomst

Het concept van een 'smart grid' is nauw verbonden met de digitale meter en de energietransitie. Een smart grid is een intelligent netwerk dat vraag en aanbod van energie slim op elkaar afstemt om kosten te besparen. Het bestaat uit meters, aangestuurde apparaten en vormen van opslag die gekoppeld zijn aan een intelligent systeem. Dat systeem is intelligent doordat het gebruik maakt van moderne informatie- en communicatietechnologieën die de stroomopwekking en het energieverbruik beter in de gaten houden. Hierdoor is het duidelijker - en kan er zelfs voorspeld worden - wanneer er behoefte is aan stroom, wanneer er stroom beschikbaar is en wanneer de stroom het goedkoopst is. Op basis van die informatie kan het smart grid vervolgens stroom voorzien op de meest slimme en efficiënte manier.

De term smart grid is onder te verdelen in smart meter, smart operation en smart home. Dit zijn drie concepten die via intelligente systemen samenwerken om vraag en aanbod slim op elkaar af te stemmen. Het is door de synergie van deze drie technologieën dat het energienetwerk niet overbelast raakt en dat de stroomvoorziening slimmer en efficiënter gebeurt.

Smart Home en Energie-efficiëntie

Smart home devices of slimme apparaten spelen een cruciale rol in het smart grid. Enerzijds gaan een smart grid en smart home dus overbelasting van het elektriciteitsnet tegen. Anderzijds zorgen ze er ook voor dat u kosten bespaart door volop gebruik te maken van uw zonnepanelen. Het is financieel namelijk voordeliger om uw zonnestroom direct te verbruiken wanneer ze wordt opgewekt. U krijgt misschien wel een bedrag wanneer u uw overtollige zonnestroom op het algemene net injecteert, maar dit bedrag ligt aanzienlijk lager dan wat u moet betalen wanneer u later weer stroom van het net haalt.

Een thuisbatterij is een andere oplossing voor de overschotten van uw zonnepanelen. Een thuisbatterij slaat overtollige zonnestroom op voor later gebruik, wanneer uw zonnepanelen te weinig of geen energie produceren. Zo kunt u reeds opgewekte stroom later kosteloos verbruiken in plaats van te betalen voor stroom van het algemene elektriciteitsnet. Zonnepanelen staan gemiddeld in voor 30% van uw elektriciteitsverbruik. Koppelt u een zonnepaneleninstallatie aan een thuisbatterij, dan stijgt dit tot 60-70%. Bovendien voorkomt een thuisbatterij ook overbelasting van het algemene elektriciteitsnet, doordat uw overschotten niet meer massaal op het algemene net worden geïnjecteerd.

Schema van een smart home met energieopslag

Privacy en Gegevensbeveiliging

Privacy is een belangrijk aspect bij de implementatie van digitale meters. Omdat de meters gegevens verzamelen over het energieverbruik van huishoudens, is het belangrijk dat deze gegevens veilig worden opgeslagen en alleen worden gebruikt voor het doel waarvoor ze zijn verzameld. Om de privacy te waarborgen zijn wettelijke voorschriften en normen vastgelegd met met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens en de privacy van consumenten. Digitale meters moeten voldoen aan deze wetgeving en normen, zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Europese Richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie.

Digitale meters verzamelen alleen de gegevens die nodig zijn voor het factureren van elektriciteit en het beheren van het elektriciteitsnetwerk. Het is belangrijk dat consumenten de mogelijkheid hebben eigen energieverbruik in te zien en te controleren wie toegang heeft tot hun gegevens. Consumenten hebben ook het recht om bezwaar te maken tegen de verzameling van bepaalde gegevens, of om te vragen dat hun gegevens worden verwijderd.

Daarnaast moeten energiebedrijven en netbeheerders de gegevens beveiligen en alleen toegang geven aan geautoriseerde personen, zoals de consument zelf en de instanties die de gegevens nodig hebben voor facturatie of onderhoud. Gegevens mogen niet zonder toestemming worden gedeeld met derden, tenzij dit wettelijk is toegestaan of de consument hiervoor uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven.

De slimme meter meet alleen hoeveel energie je in een bepaalde periode verbruikt. Je netbeheerder en energieleverancier zien je verbruik niet per apparaat. Ze kunnen ook niet zien wat je levensstijl is. Of je nu bijvoorbeeld televisie kijkt of onder de douche staat. De meterstanden mogen alleen worden gebruikt voor de wettelijke taken van de netbeheerder en energieleverancier. Bijvoorbeeld voor het versturen van de verbruiksoverzichten en kostenoverzichten. Netbeheerders moeten zich houden aan een gedragscode bij de verwerking van persoonsgegevens. De netbeheerder en leverancier mogen je meetgegevens niet doorgeven aan anderen. Het doorgeven van je gegevens is alleen toegestaan als je hiervoor uitdrukkelijke toestemming hebt gegeven.

Er zijn echter ook privacyrisico's verbonden aan digitale meters. Bij onvoldoende beveiliging kunnen verbruiksgegevens inzicht geven in iemands leefpatroon. Ook kan er onduidelijkheid zijn over wie er precies toegang heeft tot deze gegevens.

De Rol van Data en Connectiviteit

Data zullen in de toekomst een cruciale rol spelen in onze moderne energievoorziening. Dat is vandaag al het geval en daarvoor heb je connectiviteit nodig die 100% betrouwbaar is. Hoe sneller de verbinding, hoe sneller informatie kan worden verzameld, uitgewisseld en geanalyseerd. Futureproof, slimme en veilige cloudinfrastructuur- en connectiviteitsoplossingen zullen essentieel zijn voor bedrijven, overheden en non-profitorganisaties. Enkel door een maximale connectiviteit en beschikbaarheid van data kan iedereen bijdragen en de vruchten plukken van de digitale transitie.

De eKlok, een hulpmiddel dat inzicht geeft in de drukte op het stroomnet, gebruikt op dit moment de openbare EnergyZero API die de stroomprijzen (Day Ahead Prijzen) weergeeft. Dit is een landelijk gemiddelde van onder andere vraag en aanbod en de weersvoorspellingen. Hiermee geeft de eKlok een goede indicatie hoe druk het op bepaalde momenten is op het stroomnet.

De data van de digitale meter stuurt via de GSM-communicatiemodule de meterstanden naar je netbeheerder op basis van de uitleesfrequentie waarvoor jij toestemming hebt gegeven. De verbruiksgegevens vormen het basismateriaal voor het verbruiksoverzicht van uw energieleverancier, dat je inzicht geeft in hoeveel energie je hebt gebruikt en eventueel teruggeleverd.

Aanvragen en Toekomstperspectief

Nog geen digitale meter? Vraag bij je netbeheerder naar de “Planningschecker plaatsing digitale meter”. Dan krijg je te zien wanneer een digitale meter wordt geplaatst. Vervroegd vervangen is ook mogelijk, de plaatsing is gratis.

Het systeem van de smart grid is duidelijk het elektriciteitsnet van de toekomst. Het is echter nog in volle ontwikkeling en heeft nog een lange weg te gaan. Toch heeft u er reeds alle baat bij om bij een renovatie of nieuwbouw volop in te zetten op deze nieuwe technologieën. Niet enkel is deze update van het elektriciteitsnet noodzakelijk om overbelasting van het algemene net te voorkomen, het brengt ook nu al een financieel en ecologisch voordeel met zich mee voor zij die er slim gebruik van maken.

Infographic over de voordelen van een smart grid

tags: #digitaal #sla #krachtstation