Melk bestaat uit verschillende bestanddelen. Het bevat naast water ook vetten, koolhydraten (lactose) en eiwitten, vitamines en mineralen. De bron van caseïne is koemelk. Ook producten die van of met koemelk gemaakt zijn, zoals kaas, yoghurt, kwark en zure room bevatten caseïne. Wat kaas betreft moet je er rekening mee houden dat er in oudere, hardere kaas meer caseïne zit dan in jonge kaas. Dit komt doordat er minder vocht in zit en het dus per gewicht meer droge stof bevat.
Naast zuivelproducten zit er ook in heel veel bewerkte producten caseïne. Denk aan pakjes en zakjes, koekjes, energierepen, eiwitdrankjes, babyvoeding enzovoort. De lijst is eindeloos. Je vindt het terug op het etiket als ‘koemelk’ of ‘melkeiwit’ bij de ingrediëntenlijst. Het hoort ook als ‘melkeiwit’ bij de allergenen vermeld te staan. Als je melkeiwit helemaal wilt vermijden, kun je een groot deel van de producten uit de supermarkt overslaan.
Caseïne is een eiwit dat alle essentiële aminozuren (die het lichaam dus niet zelf kan aanmaken) bevat. Eiwitten vormen een belangrijke voedingsstof voor ons lichaam. Ze zijn nodig in het doorgaande proces van herstel, groei en onderhoud van de lichaamscellen. Eiwitresten kunnen rotten en gisten in de darm. Dit irriteert de slijmvliezen, die daardoor kapot kunnen gaan. Ook kan dit ervoor zorgen dat grotere, niet verteerde eiwitten in het bloed kunnen komen.
Caseïne kan ook gebruikt worden als basisstof voor lijm. Het plakt dus. Als je te veel eiwitten eet, ontstaat er bij de afbraak veel ureum. Dit geeft meer kans op verzuring.
Caseïne en Gezondheidsklachten
Een allergie is een abnormale reactie van het lichaam op een ‘onschuldige’ stof. Bij een koemelkallergie gaat het dan om relatief grote stukken caseïne eiwit die niet goed verteerd zijn. Ze kunnen door de darmwand heen glippen en in het bloed terecht komen. Het afweersysteem reageert daarop door antistoffen aan te maken. Telkens als er koemelkeiwit in het bloed komt, gaat het lichaam in de aanval. Het maakt dan histamine aan. Als dat terechtkomt in de slijmvliezen van longen, de neus en de darmen kan het allerlei klachten geven, die ik hierboven al noemde.
Als het over een koemelkallergie gaat, betreft het meestal kinderen. Toch kunnen ook volwassenen hier last van hebben. Het is dan lang niet altijd een ‘echte’ allergie, maar soms eerder een overgevoeligheid te noemen. Dat is een ander mechanisme dan een allergie. Een klein beetje is dan te verdragen, maar zodra het om grotere hoeveelheden gaat, ontstaan er klachten. Een koemelkallergie is wel iets heel anders dan een lactose-intolerantie.
Bovengenoemde nadelen van caseïne kunnen al fors uitpakken. Er is echter nog een aspect als het over de caseïne uit koemelk gaat. Caseïne is een zgn. exorfine. Dit is een eiwit dat op morfine lijkt. Exorfinen binden zich in de hersenen aan de receptoren van endorfinen (de lichaamseigen signaalstoffen, zoals neurotransmitters). Als dit hele endorfinesysteem al niet zo goed functioneert door een ongezond voedingspatroon en/of stress, kunnen exorfinen (in dit geval dus caseïne) niet worden afgebroken. Daardoor kunnen de neurotransmitters hun werk niet meer goed doen en raakt het endorfinesysteem nog verder in de war. Het kan allerlei psychische klachten geven (o.a. depressie en angst). Ook kan het invloed hebben op het dopamine systeem, wat onderdeel is van het hele endorfine systeem. Als caseïne zich aan de dopamine receptoren hecht, kan er verslaving aan melk(producten) ontstaan.
Sommige bronnen wijzen erop dat caseïne zelf niet het probleem is voor onze gezondheid, maar het homogeniseren en pasteuriseren van melk. Bij het verhitten van de melk gaan de spijsverteringsenzymen die helpen bij de vertering verloren. Bovendien verandert caseïne van structuur, waardoor het slechter verteerbaar wordt. Rauwe melk is, mede om deze reden, vele malen gezonder dan gepasteuriseerde melk. In ieder geval zorgt het voor veel minder allergische reacties. Er komen steeds meer melktap punten waar je bij de boer rauwe melk kunt tappen.
Je kunt je afvragen hoe ‘normaal’ het is om als mens melk van een ander ‘dier’ te gebruiken. In de natuur komt dit nergens voor. De hele melkindustrie is vaak een kunstmatige situatie. In de bio industrie zijn koeien veelal doorgefokt op kunstmatige wijze (genetisch gemanipuleerd) om meer melk te kunnen geven. Ook zijn er koeien die veel op stal staan. Dit alles zorgt voor een andere samenstelling en veel meer hormonen in de melk. Bovendien is het niet natuurlijk om koeien het hele jaar door te melken. Heel vroeger gebeurde dit alleen in de periode direct na de worp. Er zijn gelukkig wel kleinschaliger biologische boerderijen waar de koeien het grootste deel van het jaar buiten grazen en er veel meer rekening gehouden wordt met de natuurlijke behoeften van de dieren. Schapen- en geitenmelk geeft vaak minder problemen met intoleranties.
- A1 caseïne zit in de meest gangbare koemelk en de daarvan gemaakte producten. Dit type bestaat uit grove brokken eiwit die moeilijk afbreekbaar zijn, zeker niet voor baby’s met nog niet volgroeide darmpjes.
- A2 caseïne zit in melk van Jersey en Guernsy koeien, geiten- en schapenmelk. Ook moedermelk bevat dit type caseïne.
Uiteraard hebben we eiwitten nodig. Caseïne is daarvoor niet noodzakelijk. Veel mensen ervaren melk(producten) wel als iets wat lekker en handig is. Het is een persoonlijke afweging of je wel of geen zuivel wilt gebruiken. Maar wat kun je dan doen als je geen last wilt krijgen van caseïne?
Groene bladgroenten, noten en zaden kunnen ook eiwitten leveren. Daarvoor is zuivel echt niet noodzakelijk. Zuivel wordt nog altijd aangeprezen als bron van calcium. Neem gefermenteerde producten. Yoghurt is al ‘beter’ dan melk, o.a. omdat het de lactose zo goed als weg fermenteert en het de eiwitten iets beter verteerbaar maakt.
Hoewel boter weinig eiwitten bevat, kunnen sommige mensen er toch niet tegen. Ghee (geklaarde boter) kan dan een oplossing zijn. Gebruik biologische sojamelk en/of amandelmelk. Sojamelk bevat wel exorfines en antinutriënten. Die kun je grotendeels onschadelijk maken door fermentatie tot ‘kefir’. Een klein beetje sojamelk vormt meestal geen probleem. Amandelmelk heeft deze nadelen niet. Slagroom kun je maken van het dikke gedeelte van kokosmelk. Al deze alternatieven kunnen een ongezond voedingspatroon niet compenseren. Zorg dus voor een goed voedingspatroon, zoals de EetLijn Methode. In de EetLijn Methode maken we gebruik van een plantaardig aminozurencomplex.
Melk heeft nog steeds voor velen een gezond imago. Helaas heeft het bestanddeel caseïne toch echt nadelen. Herken je je in de genoemde klachten die veroorzaakt kunnen worden door caseïne? Probeer het dan eens uit om alle melkeiwit een tijdje weg te laten. Luister naar je lichaam. Het is en blijft een persoonlijke afweging of je (koe)melkproducten wilt gebruiken. Hoe dan ook: zorg er in ieder geval voor dat je darmen gezond zijn. Dat is ook de basis voor je algehele gezondheid.
Ghee: Een Gezond Alternatief?
Roomboter wat lactosevrij is, het klinkt te mooi om waar te zijn. Echter, tegenwoordig zie je ze in veel winkels al verschijnen. Zo zijn er merken als Arla en Züger die het al verkopen. In dit artikel gaan we wat dieper in op wat lactosevrije roomboter is, hoe het geproduceerd wordt, waar je het kunt kopen en welke populaire merken er zijn.
Populaire Merken Lactosevrije Roomboter
- Blue Band: Naast normale boter hebben ze ook een serie aan lactosevrije roomboter. De boter heeft een zachte en romige structuur en is mild van smaak.
- Becel: Deze plantaardige boter van Becel heeft een rijke en romige smaak. Het is gemaakt van een mix van plantaardige oliën.
- Albert Heijn huismerk: Naast lactosevrije boter beschikt Albert Heijn ook over goede lactosevrije creme fraiche.
- Jumbo huismerk: De plantaardige roomboter van Jumbo heeft een zachte structuur en een milde smaak.
- Alpro: Natuurlijk heeft het merk dan ook lactosevrije roomboter. Deze heeft een zachte structuur en een subtiele nootachtige smaak. De boter wordt gemaakt van sojabonen en zonnebloemolie.
- Zeeuws meisje: De plantaardige boter van Zeeuws Meisje heeft een zachte textuur en is perfect voor het maken van taarten en cakes. Het wordt gemaakt van plantaardige oliën.
Ghee wordt ook wel geklaarde boter genoemd. Je kunt het zelf maken van grasboter maar het is overal kant-en-klaar te koop. Door middel van langzame verhitting van boter stollen de melkeiwitten in de boter. Als je het schuimlaagje dat bij verhitting boven komt drijven eraf schept en de gesmolten boter vervolgens door een kaasdoek giet kan je de melkeiwitten eruit zeven. Wat overblijft is ghee; een geklaarde boter die ook geschikt is voor mensen met een lactose/caseïne-intolerantie of -allergie.
Ghee is in principe eindeloos houdbaar en zal niet bederven, zelfs niet buiten de koelkast. Draai de deksel er niet vast op; ghee wil ‘ademen’. Het is een vet dat verhit kan worden tot maar liefst 250 graden zonder te oxideren; erg geschikt dus voor bakken, braden en zelfs frituren als je dat zou willen.
Ghee staat binnen de Ayurvedische geneeskunde al eeuwenlang bekend als medicijn. Zowel om te eten als om op de huid te smeren. Het wordt onder andere gebruikt als een soort transportmiddel om genezende kruiden beter door de huid te laten opnemen. In de Ayurveda wordt ghee ook gezien als een middel dat kan worden ingezet voor de verjonging en vernieuwing van organen, weefsels en cellen.
Ghee valt onder de verzadigde vetten maar bevat net als kokosolie een bijzonder type vetzuur: korte-keten vetzuren. Deze korte-keten vetzuren staan ook wel bekend als butyraat of boterzuur. Butyraat is een belangrijke beschermer van je darmslijmvlies. Door het verteren van vezels in je darmen wordt door gezonde darmbacteriën hetzelfde beschermende butyraat gevormd, maar lang niet iedereen heeft voldoende van deze gezonde darmbacteriën in zijn/haar darmen. Ghee zorgt enerzijds voor een gezond darmslijmvlies en voedt anderzijds de gezonde darmbacteriën, zodat deze het zelf weer kunnen gaan produceren. Mede dankzij deze eigenschap beschermt ghee tegen darmkanker; butyraat is verantwoordelijk voor de groei en werking van dikkedarmcellen.
Butyraat staat bekend als een krachtige ontstekingsremmer. Het is de werkzame stof in veel medicijnen die ontstekingen moeten remmen. Uit onderzoek blijkt dat patiënten met ontstekingen in hun darmen, zoals bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, zelf niet genoeg butyraat in hun darmen produceren. Het gebruik van ghee kan hierbij ondersteunend werken. In de Ayurveda werd ghee dan ook eeuwenlang succesvol ingezet bij allerlei spijsverteringsproblemen maar ook bij allergieën, artritis en auto-immuunziektes.
Doordat butyraat een krachtige ontstekingsremmer is werkt het tegen allerlei ziektes waar een chronische ontsteking aan ten grondslag ligt. Denk aan hart- en vaatziektes, insulineresistentie en diabetes, maar ook aan kanker, wat steeds vaker gezien wordt als een uiting van chronische ontstekingen op celniveau. Dit lijkt met name verband te houden met de hoge concentratie van geconjugeerd linolzuur (CLA) in ghee, wat kankerwerende effecten heeft maar ook meehelpt bij de instandhouding van normale cholesterolgehalten in het bloed.
De gezonde vetten stimuleren de opneembaarheid van vitamines en mineralen vanuit je darmen in het bloed, zodat ze gemakkelijk naar alle cellen van je lichaam kunnen worden vervoerd en daar hun werk kunnen doen. Ghee behoort bij de toppers wat betreft de opname van nutriënten. Ghee zelf bevat veel omega 3- en omega 9-vetzuren en de in vet oplosbare vitaminen A, D, E en K.
Net als kokosolie bevat ghee een type vetzuur, in dit geval korte-keten vetzuren, die door het lichaam gelijk kunnen worden gebruikt als energie. Butyraat wordt door de darmwand opgenomen in het bloed en kan direct, via de lever, naar alle cellen worden getransporteerd om te worden gebruikt als energie. Net als de vetzuren van kokosolie kunnen ook deze vetzuren de cellen van je hersenen bereiken, die normaal gesproken glucose gebruiken als brandstof. Het is dus een snelle en gezonde vorm van energie, zowel voor je lichaam als je hersenen. Dit type vetzuren kan niet worden gebruikt voor vetopslag in je lichaam; ze worden gelijk verbrand. Daarom word je er niet dik van en hebben ze ook geen invloed op je cholesterolniveau.
In gezonde darmen worden onder andere bepaalde vitaminen B en vitamine K2 aangemaakt. Vitamine K2 speelt een belangrijke rol in ons lichaam. Een belangrijke functie van K2 is dat het meehelpt om calcium in onze botten en tanden te krijgen en ze daardoor gezonder en sterker te maken. Een andere belangrijke functie is dat het meehelpt om plaque uit aderen te krijgen en daardoor gaat het dus aderverkalking tegen. De meeste mensen, zo’n 80%, hebben darmen die onvoldoende K2 aanmaken. Ghee, mits van gras gevoerde koeien, bevat het volop.
Aangezien ghee gezonde voeding is voor vriendelijke darmbacteriën helpt het mee om spijsverteringsproblemen als obstipatie te voorkomen. Ghee helpt ook mee om droogte in het lichaam te voorkomen, een bekende oorzaak van vroegtijdige veroudering. Het bevat vitamine E, een bekende antioxidant die meehelpt om een beschadigde huid, bijvoorbeeld als gevolg van een verwonding, te helpen helen. Volgens de Ayurveda helpt ghee ook mee om vetcellen en toxische stoffen die opgeslagen liggen in deze vetcellen af te voeren. Mede dankzij deze laatste eigenschap en de stimulerende werking op het spijsverteringssysteem wordt ghee dan ook gezien als hulpmiddel bij het afvallen. Je wordt niet dik van gezond vet eten!
Kies altijd de beste kwaliteit; in dit geval grasgevoerd. Wat ghee betreft bedoel ik dan ghee gemaakt van boter van biologisch gehouden, grasgevoerde koeien. Maak je het zelf, kies dan ongezouten, biologische grasboter.
Het Belang van Etiketten Lezen en Alternatieven
Fabrikanten zijn verplicht om melkbestanddelen duidelijk op het etiket aan te geven. Daarnaast moet de aanwezigheid van lactose duidelijk aangegeven worden op de verpakking middels hoofdletters of dikgedrukte tekst.
Heb je lactose allergie of intolerantie? Ben je wel eens een recept tegengekomen waarin geklaarde boter werd genoemd? Of heb je je afgevraagd waarom sommige chefs zweren bij deze speciale botersoort? Geklaarde boter is simpelweg boter waaruit de melkdeeltjes en het water zijn verwijderd. Wat overblijft is puur boterolie (botervet). Het grote voordeel hiervan? Je kunt vlees, vis of groenten aanbraden op hoge temperatuur, met behoud van die heerlijke botersmaak, maar zonder het risico van verbranding.
De traditie van geklaarde boter gaat duizenden jaren terug. In India wordt ghee (een vorm van geklaarde boter die langer verhit wordt) al eeuwenlang gebruikt, niet alleen voor de keuken maar ook voor religieuze rituelen en in de ayurvedische geneeskunde. Het mooie van geklaarde boter is dat het een veel langere houdbaarheid heeft dan gewone boter.
Geklaarde boter is ontzettend veelzijdig. De smaak van geklaarde boter is rijker en intenser dan gewone boter. Het heeft een licht nootachtige ondertoon die gerechten naar een hoger niveau tilt.
Geklaarde boter bevat, net als gewone boter, verzadigde vetten. Door het verwijderen van de melkeiwitten is geklaarde boter lactosevrij en bevat het geen caseïne, wat het geschikt maakt voor mensen met milde lactose-intolerantie. In de ayurvedische geneeskunde wordt ghee al duizenden jaren gebruikt vanwege de vermeende gezondheidsvoordelen. Maar zoals met alle vetten geldt: gebruik het met mate.
In de Indiase keuken is ghee onmisbaar. Het wordt gebruikt om kruiden te roosteren, dals te bereiden en naan mee te bestrijken. De rijke, nootachtige smaak van ghee versterkt de complexe smaken van Indiase specerijen. In de verfijnde Franse keuken wordt beurre noisette gebruikt in klassiekers zoals sole meunière (zeetong in bruine boter) en voor het maken van sauzen. Minder bekend is dat geklaarde boter ook uitstekend past in de Nederlandse keuken.
Een van de grootste voordelen van geklaarde boter is de lange houdbaarheid. Voor optimale versheid bewaar je zelfgemaakte geklaarde boter in een schone, goed afsluitbare pot.
Ghee wordt gemaakt van melk en is dus niet vegan. Maar Ghee is wel geschikt voor mensen met een lactose allergie. Dit komt omdat door het proces waarmee de melk bewerkt wordt om Ghee te maken de hoeveelheid lactose en caseïne daalt tot een verwaarloosbaar niveau. Mensen met een koemelkallergie zijn meestal allergisch voor de melksuiker (lactose) en melkeiwit (caseïne). Door koemelk meer te bewerken daalt de hoeveelheid van deze twee substanties in de koemelk. Gewone boter bestaat voor 82% uit vet dat afkomstig is uit melk, en de overige 18% uit eiwitten, melksuiker en water. Gewone melk bestaat voor 5% uit lactose, Ghee voor minder dan 0,0001% uit lactose. Rauwe melk, volle melk en halfvolle melk bevatten ongeveer 3,4 gram eiwit per 100 gram. Gewone boter bevat 0,7 gram eiwit per 100 gram en in geklaarde boter is amper nog een eiwitgehalte te bepalen. Caseïne, het melkeiwit, komt er dus nog nauwelijks in voor.
Ghee wordt gemaakt van boter. En boter wordt gemaakt van koemelk. Koemelk, uit een pak van de supermarkt, heeft zeker de nodige nadelen. Veel van de nadelen met koemelk en zuivel in zijn algemeenheid berusten op twee specifieke stoffen: melksuiker (lactose) en melkeiwit (caseïne). Over het algemeen geldt: naarmate koemelk meer en meer bewerkt wordt nemen deze substanties er in af. Normale boter bestaat voor 82% uit het vet dat afkomstig is uit melk. Dat laat dus maar 18% over voor stoffen zoals eiwitten, melksuiker en water. Ghee daarentegen bestaat voor maar liefst 99,3% vet met dus nog een stuk minder melksuiker, eiwit en andere stoffen. Als je zelf ghee wilt maken van boter dan verhit je de boter en scheidt je alle vaste stoffen van het vloeibaar geworden vet.
Alhoewel de meeste Nederlanders (vooral de blanke-Nederlanders) lactose-tolerant zijn vormt het lactose-gehalte van ghee geen probleem. Ghee bevat namelijk niets of slechts extreem weinig lactose. Gewone melk bestaat voor zo’n 5% uit lactose. Gefermenteerde zuivelproducten, zoals kaas, bevatten weer een stuk minder lactose want melkzuurbacteriën gebruiken lactose om lactaat (melkzuur) van te maken. Daardoor blijft nog maar 5% van de lactose uit melk over in de meeste soorten kaas. Ghee bestaat voor minder dan 0,0001% uit lactose. Dit is voor de meeste mensen, ook die met een lactose-intolerantie, geen probleem.
Rauwe melk, volle melk en halfvolle melk bevatten allemaal zo’n 3,4 gram eiwit per 100 gram. Gewone boter bevat slechts 0,7 gram eiwit per 100 gram en in geklaarde boter is het eiwitgehalte vrijwel niet meer vast te stellen. Het melkeiwit caseïne komt er dus ook nauwelijks in voor. Wat zit er dan wel in? Ghee bestaat dus voor ruim 99% uit melkvet. Ruim de helft daarvan is verzadigd ruim een kwart is enkelvoudig onverzadigd. Dit zijn de enige twee soorten vet die je eindeloos veilig kunt eten. Meervoudig onverzadigd vet (omega-6 maar ook omega-3) is het enige vet dat schadelijk kan zijn voor je gezondheid mits je er te veel van eet. Nu zit er wel een heel klein beetje meervoudig onverzadigd vet in ghee. Gelukkig is dit ongeveer evenveel omega-6 als omega-3 dus beïnvloedt het de omega-6 : omgega-3 balans niet nadelig.
Alhoewel ik aanneem dat mijn lezers niet zo schrikken van vet, wil ik ten overvloede vermelden dat het gebruik van ghee veilig lijkt. Inmiddels zijn er meerdere studies bij zowel ratten als mensen die aantonen dat een dieet met tot 10% ghee geen invloed heeft op de bloedvetten. Voor de beeldvorming: 10% van een 2000 kcal dieet betekent 22,2 gram ghee per dag.
Omdat ghee voor een veel kleiner deel uit verzadigd vet bevat als bijvoorbeeld kokosolie is het nog steeds raadzaam om te bakken of te frituren in kokosolie. Voor het bakken op lagere temperatuur is ghee even geschikt als bijvoorbeeld reuzel of ossewit. Waar ghee vooral goed tot zijn recht komt is in gerechten waar het in plaats van margarine wordt gebruikt of om iets romiger te maken. Van oudsher wordt het binnen de oude geneeskunst uit India, Ayurveda, gebruikt in de keuken maar ook voor diverse medicinale doeleinden.
Ik denk oprecht dat ghee met mate gebruikt kan worden in een gezond voedingspatroon, tenzij je het vanwege het kleine beetje lactose of caseïne niet verdraagt. Of je het goed verdraagt is natuurlijk simpel uit te proberen. Ghee past prima binnen Paleo 2.0.
De gemiddelde Hollander is opgegroeid met zuivel: elke ochtend een glas melk, en tussen de middag nog een keer. Misschien zelfs nog een glas voor het slapen gaan. We ontbeten met yoghurt en als desserts aten we veelal vla of kwark. Maar is het ook zo gezond? Zorgt zuivel echt voor sterke botten? Nou.. Als kind krijgen we -als het goed is- borstvoeding van onze moeder, en in die tijd kunnen we als mens prima melk verteren. Ons lichaam maakt de juiste enzymen aan om dat te doen. Het probleem zit hem echter in de afkomst van de melk: we zijn als mens gemaakt om de melk van onze moeder te verteren. Kalfjes groeien bijvoorbeeld in ongeveer een jaar op tot grote, volwassen koe. De melk die het kalf van zijn moeder krijgt bevat precies de goede samenstelling om het kalf zo groot en sterk mogelijk te laten worden. Mensen doen er echter zo’n 18 jaar over om volledig op te groeien. Dat is nogal een verschil! Wij hebben dan ook niet dezelfde voedingsstoffen of hormonen nodig als een kalf, want bij ons hoeft het niet zo snel te gaan.
Nu je je daar een beeld van hebt gevormd, zijn er in het menselijk lichaam heel wat processen die het voor ons niet ideaal maken om melk te (blijven) drinken. Na een aantal jaar hebben we als mens geen borstvoeding meer nodig om ons van voldoende voedingsstoffen te voorzien. Zuivel bevat onder andere lactose, melksuiker. Om lactose te kunnen verteren hebben we het enzym lactase nodig. Ons lichaam maakt dit enzym in principe niet meer of in slechts heel kleine hoeveelheden aan. Wanneer we dan toch zuivel drinken of eten, kan niet alle lactose worden afgebroken en dat kan vervelende klachten tot gevolg hebben. Bovendien is caseïne zodanig lastig te verteren dat dit proces ons meer vitaminen en mineralen kost, dan het drinken of eten van melkproducten ons oplevert.
Let op: bovenstaande informatie geldt voor alle producten die gemaakt zijn van dierlijke zuivel. Het harde gedeelte van kaas bestaat voor een zeer groot deel uit caseïne: hoe harder de kaas, des te groter het aandeel caseïne. De ‘yoghurt’ zoals wij die kennen bestaat voornamelijk uit gepasteuriseerde melk (dat houdt min of meer in dat alles wat wel goed is aan melk eruit is gehaald/onschadelijk is gemaakt) met wat toegevoegde probiotica. Het is voor de meeste mensen zeker nuttig om wat probiotica aan hun voedingspatroon toe te voegen, maar dit hoeft natuurlijk niet in combinatie met een zuivelproduct. Een betere manier om probiotica binnen te krijgen is door gefermenteerde groenten te eten, zoals zuurkool of augurken.
Roomboter is een van de zuivelproducten die je wél zou kunnen gebruiken binnen het Paleo voedingspatroon. Roomboter bevat voornamelijk vet. Dat vet is een prima brandstof voor de mens. Ben je echter gevoelig voor zuivelproducten? Dan zou je Ghee misschien wel kunnen verdragen. Ghee is geklaarde roomboter en bevat echt 100% puur vet.
Zuivel bevat inderdaad veel calcium, maar dit is erg lastig op te nemen voor ons lichaam. Het verteren van zuivelproducten kan zelfs zo lastig voor ons lichaam zijn, dat het calcium onttrekt aan onze botten. Waar kun je dan wél calcium uit halen? Dat is simpel! Plus nog veel meer groenten, vruchten, noten en zaden.
Roomboter is veel beter dan (plantaardige) margarine. Margarine wordt gemaakt van plantaardige oliën die worden gehard. Roomboter bevat ook een heel klein percentage transvetten, maar dat zijn transvetzuren die van nature in vlees en zuivelproducten voorkomen. Diverse wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat de onnatuurlijke transvetten zelfs kankerverwekkend zijn. Zodra ze ons lichaam binnenkomen, wordt ons immuunsysteem bovenmatig belast. Ons immuunsysteem beschermt ons namelijk tegen allerlei ziektes die vooral te maken hebben met de indringers van buitenaf, zoals virussen, bacteriën, parasieten en schimmels. Denk bijvoorbeeld aan griep en verkoudheid. Als ons immuunsysteem niet sterk genoeg is om de indringers aan te vallen, dan kunnen die indringers nadat ze van de afweer van ons lichaam gewonnen hebben, ons immuunsysteem verder verzwakken.
Pure roomboter is een natuurlijk product. En alles wat natuurlijk is, is beter voor ons lichaam en onze gezondheid. Ik maak hier geen onderscheid tussen biologisch en niet biologisch, want het spreekt voor zich dat biologisch meestal beter is. Bovendien heeft roomboter een hoge voedingswaarde. Roomboter bevat namelijk vitaminen A, D, E en K en veel mineralen zoals calcium, fosfor en magnesium. Je weet misschien dat je botten grotendeels uit calcium (kalk) en fosforzouten bestaan, naast fluor en lijmstoffen. Als je voldoende van deze mineralen binnenkrijgt en opneemt, blijven je botten sterk en minder kwetsbaar. De bovengenoemde vitaminen en mineralen in roomboter zijn natuurlijk en kunnen optimaal door ons lichaam worden opgenomen.
Ondanks alle goede eigenschappen van roomboter, is er een product, gemaakt van roomboter, dat nog beter is dan de roomboter zelf. Dat is ghee. Ghee ofwel geklaarde boter neemt alle voordelen van de roomboter over, maar niet de nadelen. Ghee wordt steeds bekender in de westerse wereld, maar er zijn nog steeds veel mensen die niet weten wat het is. Terwijl in het oosten ghee heel bekend is en al eeuwenlang wordt gebruikt, onder andere als bakvet.
Ghee is geklaarde boter, dat betekent dat de eiwitten zoals caseïne, lactose (melksuiker) en andere bestanddelen uit de boter zijn verwijderd. Ghee is zuiver, zacht van smaak en geschikt om verhit te worden. Bij hoge verhitting komen er geen schadelijke stoffen vrij. Dus ideaal voor bakken, braden en zelfs frituren. Dit is een belangrijk voordeel ten opzichte van roomboter. Op laag vuur bakken in roomboter kan ook. Maar als je roomboter sterk verhit, ontstaat er rook en je pan of koekenpan kleurt zwart. Dat gebeurt niet met ghee. Bovendien is ghee erg smaakvol en het versterkt de smaak van kruiden en specerijen. Ghee kun je lang bewaren, zelfs buiten de koelkast. Zorg ervoor dat je een luchtdichte pot gebruikt om oxidatie te voorkomen en gebruik altijd een schone lepel.
Ze zijn in roomboter in kleine hoeveelheden aanwezig. Caseïne en lactose kunnen je darmslijmvlies irriteren en daarmee je immuunsysteem ondermijnen. Dat gebeurt altijd in combinatie met andere factoren, zoals te veel suiker eten. De slijmvliezen in je darmen maken namelijk onderdeel uit van je immuunsysteem. Als je redelijk gezonde darmen hebt, krijg je geen last van het eten van roomboter, als je dat met mate eet. Overmatig eten is altijd slecht en dat geldt voor alle producten, ook voor gezonde producten, want met te veel wordt je lichaam altijd overbelast. Als je wel last hebt van je darmen of als je een slechte stoelgang hebt, dan zou je beter geklaarde boter kunnen gebruiken tot je darmen zijn hersteld en weer optimaal werken.
Je kunt ghee zelfs op je brood smeren. Ghee is goed voor je spijsvertering en bevordert een gezonde eetlust. Een gezonde eetlust - ik bedoel hier geen eetbuien - is erg belangrijk voor de productie van enzymen om je voedsel af te breken. Als je geen gezonde eetlust hebt, worden geen of te weinig enzymen afgescheiden en wordt je voedsel dus niet optimaal afgebroken. Ook voor je stoelgang is ghee ideaal. Als je last hebt van constipatie, neem dan dagelijks op je nuchtere maag gedurende een paar weken 1 theelepel ghee.
Al met al is ghee ideaal om voor het bakken te gebruiken en roomboter kun je met mate op je brood nemen. Zorg er wel voor dat je je brood op de juiste wijze combineert als je van alle voordelen en de voedingswaarde van roomboter wilt profiteren. Brood met boter en vleeswaren is geen gezonde keuze.
