Het syndroom van De Quervain, ook bekend als stenoserende tenosynovitis, is een veelvoorkomende aandoening die zich manifesteert als een peesontsteking aan de duimzijde van de pols. Deze aandoening treft vooral vrouwen tussen de 30 en 50 jaar en wordt gekenmerkt door irritatie en zwelling van de peesschede en de twee pezen die hier doorheen lopen.
Spieren in de onderarm zijn verantwoordelijk voor de beweging van de duim en de pols. De pezen van deze spieren lopen over het polsgewricht en hechten aan op verschillende botten en vingers. De pezen die naar de duim leiden, glijden ter hoogte van het polsgewricht door een gladde huls, de peesschede, die zorgt voor minimale wrijving. Bij het syndroom van De Quervain raakt deze peesschede geïrriteerd, wat leidt tot zwelling. Deze zwelling vernauwt de peesschede, waardoor de pezen moeilijker kunnen bewegen. Dit proces kan ook beginnen met een geïrriteerde en gezwollen pees.
De belangrijkste klacht bij het syndroom van De Quervain is pijn aan de duimzijde van de pols, die kan uitstralen naar de arm. De pijn kan geleidelijk verergeren of plotseling ontstaan. Deze verergert bij gebruik van de hand of duim, met name bij het maken van een vuist, grijpen en draaibewegingen van de pols. Soms wordt een schurend of krakend gevoel waargenomen bij het bewegen van de duim.
Oorzaken van het Syndroom van De Quervain
De meest voorkomende oorzaak van het syndroom van De Quervain is overbelasting door herhaaldelijke, specifieke bewegingen van de hand of duim. Dit kan optreden bij activiteiten zoals tuinieren, langdurig breien, tillen, wringen, typen, of het optillen van baby’s. Volleyballers en racketsporters lopen een verhoogd risico op deze aandoening. Ook hormonale veranderingen, zoals tijdens of na de zwangerschap, kunnen de peesschede gevoeliger maken voor ontsteking.
De Zwitserse chirurg Fritz de Quervain beschreef in 1895 deze aandoening, die ook wel tendovaginitis stenosans van de eerste extensorpeesschede wordt genoemd. De pezen van de m. extensor pollicis brevis en de m. abductor pollicis longus passeren de pols in een klein tunneltje (peesschede). De wand van deze tunnel, het tenosynovium, fungeert als een glijkussen. Wanneer dit ontstoken raakt, verdikt de wand, waardoor de pezen stroever bewegen.
Diagnose
De diagnose van het syndroom van De Quervain wordt doorgaans gesteld op basis van een vraaggesprek en lichamelijk onderzoek. Een specifieke klinische test die de arts kan uitvoeren, is de test van Finkelstein. Hierbij maakt de patiënt een vuist met de duim over de vingers gesloten en buigt vervolgens de pols naar de pinkzijde. Deze test lokt vaak felle pijn uit die de patiënt herkent als zijn klacht.
Behandeling van het Syndroom van De Quervain
Het doel van de behandeling is het verminderen van de pijn die wordt veroorzaakt door de zwelling. De arts kiest meestal voor de minst ingrijpende behandeling.
Niet-operatieve Behandeling
In veel gevallen volstaan rust en het voorkomen van verdere overbelasting. Dit kan worden aangevuld met:
- Rust en aanpassing van activiteiten: Het vermijden van activiteiten die de overbelasting veroorzaken is cruciaal.
- Spalk of brace: Een duimbrace of spalk kan het gewricht stabiliseren en overbelasting voorkomen. Dit wordt vaak gedragen gedurende drie tot zes weken. Het is belangrijk de hand en pols wel te blijven gebruiken om stijfheid te voorkomen.
- Medicatie: Ontstekingsremmende pijnstillers zoals paracetamol, diclofenac, ibuprofen of naproxen kunnen de zwelling en pijn verminderen.
- Injecties: Bij aanhoudende klachten kan een arts een injectie met een corticosteroïde in de peesschede geven. Dit heeft een krachtige ontstekingsremmende werking en kan de pijn verlichten. Het is echter belangrijk te weten dat deze injecties de pees de eerste twee weken na de injectie kunnen verzwakken, waardoor rust essentieel is.
- Fysiotherapie: Enkele kiné-beurten kunnen helpen om de pezen weer in conditie te krijgen en patiënten te begeleiden bij het hervatten van normale activiteiten.
Operatieve Behandeling
Een operatieve behandeling is aangewezen bij mensen met zeer uitgesproken klachten of wanneer bovenstaande behandelingen niet hebben geholpen. De ingreep gebeurt doorgaans poliklinisch of via daghospitaal. Tijdens de operatie wordt de peesschede geopend (vaak via een zogenaamde 'Z-plastie') en wordt het geïrriteerde weefsel en de zwelling verwijderd, waardoor er weer ruimte ontstaat voor de pezen. De peesschede wordt nadien gesloten in een verlengde stand om de pezen op hun plaats te houden. Na de operatie mag u in principe direct beginnen met het bewegen van de pols en vingers, tenzij er sprake is van uitgebreide ontsteking waarbij een gipsverband voor 10 dagen wordt aangelegd.
De Quervain-peesrelease-operatie - uitgelegd
Het herstel verloopt in de meeste gevallen vlot. Sommige patiënten kunnen echter nog enige tijd last hebben van lichte pijn, zwelling of ongemak bij het bewegen. Meestal volstaan enkele kiné-beurten om de normale activiteiten weer vlot te kunnen hervatten. Heel soms vermelden patiënten een tijdelijke gevoelloosheid van de handrug door het opzij houden van een zenuwtakje tijdens de operatie.
Na het verwijderen van eventuele hechtingen (meestal na 10-14 dagen) wordt aangeraden het litteken in te masseren met een ontstekingsremmende zalf om overgevoeligheid te voorkomen. Na het verwijderen van het gips kan gestart worden met oefentherapie, zelfstandig of onder begeleiding van een fysiotherapeut. Na ongeveer vier weken zijn de meeste normale dagelijkse werkzaamheden weer mogelijk. Het litteken kan nog enkele maanden gevoelig blijven, maar littekenmassages kunnen dit verzachten.
| Behandeling | Indicatie | Duur |
|---|---|---|
| Rust en aanpassing activiteiten | Milde klachten, preventie | Continu |
| Spalk of brace | Milde tot matige klachten | 3-6 weken |
| Medicatie (NSAID's) | Pijn en ontsteking | 1-2 weken |
| Corticosteroïden injectie | Matige tot ernstige klachten, onvoldoende reactie op medicatie | Pijnverlichting binnen enkele dagen |
| Operatie | Ernstige klachten, onvoldoende reactie op conservatieve behandeling | Herstel duurt enkele weken tot maanden |
Het syndroom van De Quervain kan een hardnekkige aandoening zijn. Het is belangrijk om tijdig professioneel advies in te winnen en een behandelplan te volgen om langdurige klachten en een verminderde belastbaarheid van de pees te voorkomen.