Wanneer je een infectie hebt, krijg je van de huisarts vaak een antibioticakuur voorgeschreven. Antibiotica kunnen je afweersysteem verstoren en dit heeft invloed op je sportprestaties. Het is beter om tijdens de kuur niet intensief te sporten. Als je geen koorts hebt en je niet echt ziek voelt, dan kun je de behoefte houden om te sporten. Maar is dit wel zo verstandig? Wat is de invloed van een infectie op sporten en hoe kun je nadelige gevolgen voorkomen?
Antibiotica zijn medicijnen die bacteriële infecties bestrijden. Denk aan keelontsteking, bronchitis, of een nare blaasontsteking. Maar ook profylactisch kunnen antibiotica worden ingezet, bijvoorbeeld voorafgaand aan een ingrijpende operatie om de groei van bacteriën te voorkomen. Het mooie van antibiotica is dat ze snel en effectief werken tegen schadelijke bacteriën, maar ze kunnen helaas ook hun tol eisen van je lichaam. Veel mensen voelen zich tijdens een kuur vermoeid, duizelig of zelfs misselijk - niet bepaald een ideale toestand om je rondje hard te lopen.
Creatine is een natuurlijke stof, net als koolhydraten en eiwitten, en is een onderdeel van het energiesysteem. Het is daarom totaal geen probleem om dit te blijven gebruiken tijdens je antibiotica kuur.
De invloed van antibiotica op het lichaam en sporten
Antibiotica zijn vaak noodzakelijk om bacteriële infecties te bestrijden. Ze redden levens, maar hebben ook een keerzijde: ze doden niet alleen de schadelijke bacteriën, maar ook een deel van de gunstige bacteriën in de darmen. Daardoor raakt de natuurlijke balans van de darmflora verstoord.
De darmflora - ook wel het microbioom genoemd - bestaat uit miljarden bacteriën die helpen bij de spijsvertering, de opname van voedingsstoffen en de werking van het immuunsysteem. Een bacteriele infectie kan zich via de bloedbaan verspreiden. Als je dan fanatiek gaat trainen waardoor die bloedsomloop flink opgejaagd wordt, kan je wellicht de kans hebben dat de bacterie overslaat op andere gedeeltes in je lichaam. Het lichaam moet zich herstellen en heeft zijn energie daarvoor nodig. Het is beter om te wachten met weer te gaan sporten totdat je antibioticakuur is afgelopen. Het advies is om pas na vier dagen na de laatste inname, weer te beginnen met een lichte training. Als je geen koorts hebt en je niet ziek voelt tijdens de kuur, kun je je beperken tot een lichte training. Neem niet deel aan wedstrijden en verwacht geen topprestaties.
Sommige antibiotica hebben vervelende bijwerkingen zoals maag- of darmklachten of duizeligheid. Als je merkt dat je last hebt van bijwerkingen, is het verstandig om niet te gaan hardlopen, vooral als je buiten of op onbekend terrein loopt. Ook kan de combinatie van antibiotica en inspanning het risico op blessures vergroten. Als je je balans verliest of je spieren zwakker aanvoelen dan normaal, is het beter om rust te nemen. Better safe than sorry!
Antibiotica zelf hoeven niet direct een negatieve invloed te hebben op je conditie of uithoudingsvermogen, maar indirect kunnen ze wel van invloed zijn. Als je een aantal trainingen overslaat, merk je misschien dat je conditie iets achteruitgaat, maar vaak minder dan je zou denken. Onthoud daarbij ook: dit is tijdelijk. Zodra je weer volledig hersteld bent en je trainingen hervat, bouw je die conditie snel weer op.
Sportarts Bernard te Boekhorst vindt het in het algemeen onverstandig om met antibiotica in je lichaam te sporten, omdat een kuur meestal gebruikt wordt om een infectie eronder te krijgen. Die moet dan ook wel echt weg zijn en dat is meestal pas na beëindiging van de antibioticumkuur het geval. Je zit niet voor niets aan de antibiotica. Je bent ziek. Het is goed om erbij stil te staan dat sporten tijdens ziekte je herstel kan vertragen. Je immuunsysteem heeft tijd en energie nodig om de infectie te bestrijden. Door jezelf (te veel) te pushen, riskeer je niet alleen je herstel, maar ook je prestaties en gezondheid op de lange termijn.
Als je een infectie hebt die gepaard gaat met koorts of een echt ziektegevoel, sport dan helemaal niet. Het is dan zelfs gevaarlijk voor je gezondheid als je dan toch gaat sporten. Bovendien zul je ver onder de maat presteren. Pas als de koorts al enkele dagen voorbij is, kun je geleidelijk de training met een lagere intensiteit en van kortere duur hervatten. Het kan soms wel weken duren tot het vroegere niveau weer gehaald wordt.
Er zijn echter geen gegevens uit wetenschappelijk onderzoek die ondersteunen dat antibiotica (zoals amoxicilline en feneticilline) direct effect hebben op de maximale zuurstofopname, hartfrequentie tijdens maximale inspanning en strekkracht van de benen en het subjectieve gevoel van uitputting. Wat wel (indirect) nadelig kan werken voor een sporter, zijn de breedspectrum antibiotica die ook een effect hebben op de darmbacteriën. En het moge ook duidelijk zijn dat de infectieziekte waarvoor de antibiotica is voorgeschreven een nadelig effect zal hebben op het prestatievermogen. En het is natuurlijk de vraag of het wel verstandig is om met een infectieziekte te sporten, al dan niet met antibioticagebruik.
Herstel van de darmflora na antibiotica
De hersteltijd van de darmflora verschilt per persoon en hangt af van de soort antibiotica, de duur van de kuur en de algemene gezondheid. Bij een korte kuur kan het microbioom zich binnen enkele weken herstellen, maar na een zware of langdurige behandeling kan dit maanden duren. In deze periode is het belangrijk om het lichaam de juiste voedingsstoffen te geven.
Het herstellen van de darmflora begint met drie pijlers: goede voeding, voldoende vocht en rust voor het spijsverteringsstelsel. Vezelrijke voeding vormt de belangrijkste voedingsbron voor de gunstige bacteriën in de darmen. Ze worden niet volledig verteerd, maar dienen als brandstof voor bacteriën die helpen bij de aanmaak van korte-keten vetzuren. Deze vetzuren ondersteunen de darmwand en verminderen ontstekingen. Goede bronnen zijn volkoren granen, peulvruchten, groenten en fruit.
Gefermenteerde producten zoals zuurkool, kefir, kimchi en yoghurt bevatten levende bacteriën (probiotica) die helpen de darmflora opnieuw te bevolken. Kleine hoeveelheden per dag kunnen al bijdragen aan een betere balans. Prebiotica zijn stoffen die de groei van gunstige bacteriën stimuleren.
Een gezonde darmflora vormt de basis voor energie, weerstand en herstelvermogen. Voeding, beweging en balans werken daarbij hand in hand. Na een antibioticakuur kan gerichte begeleiding helpen om weer kracht op te bouwen en de spijsvertering te ondersteunen.
Probiotica bevatten levende bacteriestammen die tijdelijk de darmen bewonen. Prebiotica zijn voedingsvezels die de groei van bestaande goede bacteriën stimuleren. Vaak werkt een combinatie van beide beter dan één van de twee afzonderlijk.
Korte perioden van rust voor de darmen kunnen verlichting geven, maar langdurig vasten of extreme diëten kunnen juist leiden tot tekorten en een verzwakte flora. Geleidelijke heropbouw met natuurlijke voeding werkt beter.
Tijdens de periode van de infectie is het belangrijk om naast een trainingsstop, een aantal maatregelen te nemen om zo goed mogelijk te herstellen. Zo moet je zorgen voor een gezonde voeding zodat je lichaam alle benodigde voedingsstoffen binnenkrijgt. Groente en fruit dragen bij om het immuunsysteem te herstellen.
Wanneer weer beginnen met sporten?
Luister naar je lichaam. Antibiotica kunnen je energieniveau verlagen, daarom is het belangrijk om goed aan te voelen wat je lichaam aangeeft. Voel je je slap of moe? Sla dan die training over. Je gezondheid gaat voor alles, en je lichaam heeft de energie hard nodig om de infectie te bestrijden en te herstellen.
Daarbij is het verstandig om bij ziekte ook de nek-regel te volgen: heb je klachten boven je nek, zoals hoofdpijn of een lichte verkoudheid met loopneus en niezen, dan kun je vaak wel rustig hardlopen. Heb je klachten onder je nek, zoals infecties aan de luchtwegen of zelfs koorts met spierpijn, neem dan extra rust.
Als je het flink te pakken gehad hebt, kan je lichaam meer tijd nodig hebben om volledig te herstellen. Hardlopen tijdens een infectie of te snel na ziekte kan je immuunsysteem te veel belasten, wat je vatbaarder maakt voor nieuwe infecties. Neem bij twijfel contact op met jouw huisarts.
Voor de ambitieuze sporter kan het idee om trainingen over te slaan voor wat extra stress zorgen - zeker als je binnenkort een wedstrijd of ander doel op de planning hebt staan. Je hebt het idee dat je meteen erg achteruitgaat, maar vaak is het tegenovergestelde waar: door je lichaam de tijd te geven om te herstellen, kom je uiteindelijk sterker terug. Rust is een cruciaal onderdeel van je training, en luisteren naar je lichaam is een teken van een verstandige sporter. Je gezondheid is belangrijker dan een paar gemiste kilometers, en door goed voor jezelf te zorgen tijdens een antibioticakuur, zorg je ervoor dat je op de lange termijn sterker en gezonder blijft. Neem de tijd om te herstellen, en zodra je je weer helemaal fit voelt, kun je met volle kracht vooruit!
Hoe de risico's van antibioticagebruik te beperken | Peter Attia & Colleen Cutcliffe
Wil je gezond blijven, luister dan altijd goed naar vroege signalen in je lichaam. Als je iets aan je lichaam merkt, pas je het trainingsschema daarop aan. Zo kun je bijvoorbeeld de intensiteit aanpassen of de duur van de training verkorten. Voor intensieve sporters is het raadzaam om in een trainingsdagboek je gegevens zoals polsslag, gewicht en dergelijke bij te houden. Daarbij is je algehele gesteldheid, zoals moeheid en fitheid ook van belang. Het is niet verstandig om intensief te trainen als je erg slecht geslapen hebt en je daardoor erg moe voelt.
Als je merkt dat de vermoeidheid toeneemt naarmate je traint, zul je wat moeten doen aan de structuur van je trainingsschema. Misschien wordt het wel tijd om een rustigere periode in te lassen. Afhankelijk van de sport die je uitvoert, zul je om de zoveel tijd even wat rustiger aan moeten doen. Ook moet je rekening houden met stress van andere zaken (bijvoorbeeld werk) en je schema daarop aanpassen.
De samenstelling van de darmflora bij iedereen is uniek. Genetische factoren, leeftijd, voeding, stressniveau en eerdere antibioticakuren spelen allemaal een rol. Bij de één herstelt het microbioom binnen weken, terwijl het bij een ander maanden duurt.
Een verstoorde flora kan zich uiten in klachten zoals winderigheid, een opgeblazen gevoel, wisselende ontlasting, vermoeidheid of een lagere weerstand. Soms merk je het pas aan een veranderde stemming, omdat de darmen invloed hebben op de aanmaak van bepaalde neurotransmitters zoals serotonine.
Sommige onderzoeken laten zien dat verstoring van de darmflora invloed kan hebben op de stofwisseling. Een ongezonde balans in de darmen kan leiden tot trager vetverbruik of juist snellere opname van calorieën. Herstel van de flora helpt om het metabolisme weer in evenwicht te brengen.
Soms wel, maar niet altijd volledig. Zonder bewuste aandacht voor voeding en herstel kan het microbioom verarmd blijven, wat op lange termijn de weerstand verlaagt of spijsverteringsklachten in stand houdt.
Zeker. Tijdens de slaap herstellen niet alleen spieren en organen, maar ook de bacteriepopulatie in de darmen. Slechte of onregelmatige slaap verstoort dat proces, waardoor het herstel trager verloopt.
Stress activeert het zenuwstelsel dat de darmen aanstuurt, waardoor de doorbloeding verandert en de aanmaak van beschermende bacteriën vermindert.
Ja, er bestaan laboratoriumtesten die de samenstelling van het microbioom analyseren. Ze kunnen inzicht geven in welke bacteriestammen ontbreken of overmatig aanwezig zijn. De resultaten moeten echter altijd met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd, omdat het microbioom voortdurend verandert.
tags: #krachttraining #tijdens #antibiotica