De Musculus biceps brachii, in het Nederlands ook wel de tweehoofdige armbuiger genoemd, is een prominente spier aan de voorzijde van de bovenarm. In de volksmond wordt deze spier vaak aangeduid als "spierbal". Deze spier speelt een cruciale rol bij diverse bewegingen van de arm en de onderarm.
Oorsprong van de Biceps Brachii
De biceps brachii dankt zijn naam aan het feit dat hij twee oorsprongen heeft. Beide koppen van de spier vinden hun oorsprong aan het schouderblad (scapula).
- De lange kop (caput longum musculi bicipitis brachii): Deze kop heeft zijn oorsprong aan het tuberculum supraglenoidale van het schouderblad. Dit uitsteeksel bevindt zich net boven de kom van het schoudergewricht. De pees van de lange kop passeert de schoudergewrichtscapsule en loopt vervolgens door de intertuberculaire groef (sulcus intertubercularis) van het opperarmbeen (humerus), waar deze wordt vastgezet door het ligamentum transversum humeri.
- De korte kop (caput breve musculi bicipitis brachii): Deze kop begint bij de processus coracoideus (ravenbekuitsteeksel) van hetzelfde schouderblad.
Een ezelsbruggetje om de oorsprongen te onthouden is: "Je loopt korter naar een hoek (coracoideus), de lange kop ontspringt boven de kom."
Insertie van de Biceps Brachii
De twee koppen van de biceps brachii verenigen zich tot één grote spierbuik aan de voorzijde van de bovenarm. De aanhechting, of insertie, van deze spier bevindt zich aan de tuberositas van het spaakbeen (radius). Daarnaast hecht de biceps brachii zich ook aan de aponeurosis bicipitalis, een fibreuze sheet die overgaat in de diepe fascie van de onderarm.
Functie van de Biceps Brachii
De biceps brachii is een tweeledige spier die betrokken is bij bewegingen in zowel het schouder- als het ellebooggewricht.
Functies in het Ellebooggewricht:
- Flexie van de onderarm: De primaire functie van de biceps is het buigen van de elleboog, waardoor de onderarm naar de bovenarm toe beweegt.
- Supinatie van de onderarm: De biceps is ook verantwoordelijk voor het naar buiten draaien van de onderarm, zodat de handpalm naar boven wijst. Deze beweging is het krachtigst bij een gebogen elleboog.
Functies in het Schoudergewricht:
In het schoudergewricht dragen de twee koppen bij aan tegengestelde bewegingen:
- Abductie en endorotatie (lange kop): De lange kop helpt bij het naar buiten bewegen van de arm (abductie) en het naar binnen draaien van de arm (endorotatie).
- Adductie (korte kop): De korte kop trekt de arm terug naar het lichaam toe (adductie).
De biceps brachii werkt als een antagonist voor de triceps brachii, de spier aan de achterzijde van de bovenarm. Terwijl de triceps de onderarm strekt, buigt de biceps de onderarm.
Muscle Actions: Biceps Brachii
Relatie met Andere Spieren en Structuren
De biceps brachii ligt aan de voorzijde van de bovenarm en is oppervlakkig gelegen ten opzichte van de musculus brachialis en de musculus coracobrachialis. De ruimte tussen de biceps en de triceps vormt de mediale en laterale bicipitale groeven.
Vanwege de nauwe relatie tussen de pees van de lange bicepskop en de rotator cuff, kunnen ontstekings- en degeneratieve processen vaak elkaar beïnvloeden. Dit kan leiden tot een "pulley lesion" of biceps tendinitis, een ontsteking van de pees van de lange bicepskop, vaak veroorzaakt door een slijmbeursontsteking of overbelasting.
Belangrijke Overwegingen
De biceps brachii is een belangrijke spier voor veel dagelijkse activiteiten, sporten en werkzaamheden. Overbelasting kan leiden tot pijn aan de voorzijde van de schouder, wat kan duiden op irritatie van de bicepspezen of referred pain van triggerpoints.
Een bicepspeesruptuur, het scheuren van de bicepspees, kan optreden door een plotselinge, grote kracht of herhaaldelijke overbelasting, zoals bij zwaar tillen of intensief gewichtheffen. Ook kan een reeds verminderde peeskwaliteit, zoals bij een biceps tendinopathie, leiden tot een scheur. Letsel aan de pees kan ook het gevolg zijn van een labrumletsel, beschadiging van de kraakbeenring van het schoudergewricht.
Bij een bicepspeesruptuur is vaak een chirurgische ingreep nodig, gevolgd door een revalidatietraject gericht op het geleidelijk herstellen van mobiliteit, stabiliteit en kracht.
Triggerpoints in de Biceps Brachii
Triggerpoints zijn kleine, gespannen knoopjes in de spierbuik die ontstaan door verkeerd spiergebruik. Hoewel klachten van triggerpoints in de biceps zelf niet altijd direct gevoeld worden, kunnen ze uitstralen naar de elleboogplooi of de schouder. Behandeling van deze triggerpoints kan plaatsvinden door middel van dry needling of manuele triggerpointtherapie.