De evolutie van Nederlandse hiphop in 2016: taal, thema's en trends

In 2016 zagen we een opmerkelijke verschuiving binnen de Nederlandse hiphopscene. Een van de meest in het oog springende ontwikkelingen was de introductie en popularisering van nieuwe straattaal. Met name het woord 'pull up' maakte een enorme opmars. Hoewel LBR ft. Hans Grants in 2015 al het nummer 'Pull Up' uitbrachten, was het Sevn Alias die in januari 2016 met zijn track 'Enge Whip' het woord 'pull up' definitief in het Nederlandse hiphop-vocabulaire vestigde. Hij gebruikte het maar liefst 43 keer in iets meer dan vier minuten, wat de populariteit van de term onderstreepte.

Naast 'pull up' werd ook het woord 'saaf' steeds vaker gehoord om geld aan te duiden. Rappers als Lijpe, Sevn, Josylvio en Mula B omarmden dit woord, ironisch genoeg omdat 'saaf' in het Marokkaans (Berbers) letterlijk 'kleingeld' of 'muntgeld' betekent. De opkomst van 'saaf' symboliseerde een bredere trend: de acceptatie en integratie van diverse (straat)talen in Nederlandse hiphop. Waar vroeger voornamelijk Engelse woorden werden gebruikt en woordspelingen in het Nederlands werden gewaardeerd, was in 2016 succesvol rappen in alle talen die Nederland rijk is mogelijk. Artiesten zoals Broederliefde, met hun 'gezellige jongemannen die een beetje Krio spreken', en rappers als Lijpe, Josylvio en Sevn, wiens teksten soms een Marokkaans woordenboek vereisen, toonden deze diversiteit aan. Het maakte niet uit of de rapper een Surinaamse achtergrond had, zoals Sevn Alias; in 2016 kon en mocht het allemaal.

Illustratie van diverse Nederlandse straattaalwoorden met hun betekenis.

Een ander belangrijk thema dat in 2016 centraal stond, was het concept van 'bewegen'. Dit sloeg niet op fysieke beweging in de club, maar op het ondernemen van actie, het zelf creëren van kansen. Het bekendste voorbeeld hiervan is Emms' lijn 'als het aan mij ligt bewegen we nu' uit Broederliefdes 'Jungle'. Ook Frenna, Ronnie Flex, 3robi, Josylvio, Sevn Alias, Jonna Fraser, YOUNGBAEKANSIE en Murda Turk deelden deze mentaliteit, gedreven door het aloude hiphop-adagium: Get Rich Or Die Trying. Dit adagium werd ook weerspiegeld in de populariteit van het woord 'saaf'.

Naast deze Nederlandse en Marokkaanse invloeden, was ook het Patois, een creoolse taal uit Jamaica, prominent aanwezig. Het woord 'mandem', dat 'vrienden' of 'maten' betekent, klonk in tracks van Jonna Fraser, SBMG, Broederliefde en Sevn Alias. De aanwezigheid van een Jamaicaanse taal in succesvolle Nederlandse producties was opmerkelijk en paste binnen de trend van culturele vermenging.

De belangrijkste waarden in 2016 leken te zijn: 'de fam' (familie/vrienden), 'money' (geld) en 'meisjes'. Hoewel geld nog steeds belangrijk was, stond 'de fam' op de eerste plaats. De heersende code leek te zijn: 1. De fam 2. Money 3. Meisjes. Opvallend was dat van de vijfentwintig onderzochte hiphopnummers, slechts zeven niet over meisjes gingen. In tien nummers werd het woord 'meisje' letterlijk gebruikt, in de overige negen koos men voor synoniemen als 'chick', 'zij' of 'bitch'. Dit leidde tot het advies voor rappers in 2017 om, als ze hun familie en geld liefhadden, vooral nummers over meisjes te blijven schrijven, en de hoop dat er ook meer 'meisjes' zelf aan het werk te zien zouden zijn.

Infographic met de hiërarchie van waarden in Nederlandse hiphop in 2016: Fam, Money, Meisjes.

Naast de reeds genoemde woorden, deden ook andere straattaalbegrippen hun intrede of werden populairder. 'Skrrrt' beschrijft het geluid van slippende autobanden, wat duidt op snelheid. 'Highkey' betekent uit de hoogte doen of arrogant zijn. 'Op die deck', een letterlijke vertaling van het Engelse 'On Deck', werd gebruikt om aan te geven dat iemand ergens is of iets binnen handbereik heeft, zoals in het nummer 'My Love' van Frenna.

Sevn Alias speelde een cruciale rol in de verspreiding van buzzwords. Hij stopte de meeste van deze woorden in zijn nummers en introduceerde zelfs nieuwe termen door ze simpelweg de titel van een liedje te maken, zoals 'Kifesh' en 'Gass'.

Cabosound: De Kaapverdiaanse invloed op Nederlandse hiphop

Wat opviel in 2016 was de bijna volledige afwezigheid van politieke thema's in Nederlandse hiphop. Ondanks dat een deel van de scene zich mogelijk aangevallen voelde door bepaalde politici, klonk er weinig protest door in de muziek. Dit was overigens niet uniek voor hiphop; ook in de popmuziek van 2015 werd politiek als een moeilijk onderwerp ervaren, met de reactie 'Ik ben toch geen expert'.

Een interessant incident dat de impact van muziek op de realiteit illustreert, vond plaats in 2017. Chivv noemde Monica Geuze in het nummer '4x Duurder' van SBMG en Lil Kleine. Later herhaalde hij dit in de track 'Pull Up Game Strong', met expliciete teksten. Monica Geuze vertelde later in haar podcast met Kaj Gorgels dat ze sindsdien meer te maken had met straatintimidatie, wat de soms verstrekkende gevolgen van rapteksten benadrukt.

Rotterdam Airlines, met artiesten als Jairzinho, Sevn Alias, Kevin & BKO, samen met Frenna, SBMG en Jonna Fraser, trad op op het Song van het jaar-festival op 16 december in TivoliVredenburg (Utrecht). Dit toont de aanwezigheid van deze artiesten op belangrijke podia binnen de Nederlandse muziekindustrie.

tags: #betekenis #pull #up #game #strong